Kanda şeker neden yükselir
kanda şeker yükselmesi
kan şekeri yükselmesi belirtileri
kan şekeri yükselince ne olur

Kan şekerinin yükselmesine Latince hiperglisemi denir.Hiperglisemi kanda şekerin normalin çok üstünde bulunması anlamına gelir.

Kan şekerinin yükselmesine genellikle aşağıdaki olaylar neden olur:

1. Yeterli miktarda insülin kullanmazsanız veya ilaçlarınızı düzenli almazsanız
2. Başka bir nedenle hastalanmanız (enfeksiyon, zatürre, grip, idrar yolu iltihabı, sistit gibi)
3. Diyete uymayıp çok fazla yemek yemeniz
4. Egzersiz yapmayışınız veya hareketsizlik
5. Herhangi bir stres durumu (üzüntü, sıkıntı, sinirlilik gibi)
6. Hastalığın ilerleyişi
7. İnsülin yapıyorsanız kullanma tarihinin geçmiş olması veya yanlış yapılması

Kan şekerinde yükselme şu belirtiler yapar:

1. Susamada artma , çok su içmek
2. Daha fazla acıkma ve yemek yeme hissi
3. Sık idrara gitme
4. Gece idrara çıkma
5. Yorgunluk ve uyku hali
6. Bulanık görme
7. Yara ve kesiklerin geç iyileşmesi
8. Mide bulantısı, yüz kızarması
9. İdrarda aseton varsa karın ağrısı olabilir

Kan şekeriniz yüksek ise ne yapmalı?

Su içimini artırın ve mutlaka doktorunuzu başvurunuz. Bu arada idrarda asetona bakınız. Aseton varsa doktora gidinceye kadar istirahat ediniz. Doktorunuzun önerileri doğrultusunda tedavinizi ayarlayınız. Daha sonra aşağıdaki kurallara uyunuz:

1. Diyetinize daha iyi uyunuz
2. İlaçlarınızı veya insülin kullanıyorsanız insülininizi zamanında ve uygun dozda alınız.
3. Hareketi artırın ve doktorunuzun önerdiği sporu yapın
4. Hergün kan şekerinizi ölçünüz

Reaktif Hiperglisemi

Gece yatarken kan şekerinin istenen düzeylerde olmasına rağmen sabahleyin aç karna ölçülen kan şekerinin yüksek olmasıdır. Bu durum diyet, egzersiz ve ilaçlar tam olarak uygulandığı halde oluyorsa reaktif hiperglisemi (kan şekeri yüksekliği) var demektir. Bu durum Şafak (Dawn) fenomeni veya Somogy etki nedeniyle oluşur.

Şafak fenomeni gece uykuda salgılanan büyüme hormonu, kortizol, glukagon ve adrenalin gibi hormonların aşırı salgılanması nedeniyle oluşur. Bu hormonlar insülinin aksine kan şekerini artırırlar ve sabahleyin kan şekeri yüksek çıkar.

Somogy etki ise gece uykuda kan şekerinin düşmesi ve buna reaksiyon olarak kas, karaciğer ve yağ dokusundan şeker salınması ve neticede sabahleyin kan şekerinin yükselmesidir.

Şafak fenomeni varsa yani gece kan şekeriniz yüksek ve sabah da yükseliyorsa alınacak önlemler şunlardır:

Gece alınan karbonhidratlar kısıtlanır, ve yatmadan önce yağ ve proteinli ara öğün alınır. Örneğin peynir ve et yenir.

Akşamları 30 dakika egzersiz yapılır. Yürüyüş veya bisiklet binme uygundur.

Akşam alınan ilaç veya insülin dozu artırılır ve bunun için doktorunuz ilaçlarınızı ayarlar. Gece yapılan NPH insülin dozu artırılabilir.

Somogy etki varsa, yani gece kan şekeri düşük ancak sabah yüksek ise alınacak önlemler şunlardır:

Yatmadan önce mutlaka ara öğün alınız. Yoğurt ve fındık veya bir dilim ekmek ve peynir yenebilir.

Gece saat 3-4’de kan şekerinizi ölçünüz. Saat 3 veya 4’deki kan şekeri yüksek ise Dawn fenomeni, düşük ise Somogy etki vardır.

Ketoasidoz (Aseton Koması) Nedir?

Kan şekeri yükseldiğinde bunun anlamı kandaki şekerin insülin yetersizliği nedeniyle hücre içine girememesidir. Hücrelere şeker girmeyince bu defa hücre enerji sağlamak için yağları yakmaya başlar. Yağların yakılması ise keton denen maddelerin oluşumuna neden olur. Ketonlar asit türü maddelerdir. Kanda keton artınca idrara geçer. Kanda ve idrarda keton artması kişinin şuurunu giderek bozar ve bilinç bulanıklığı veya koma olabilir. İdrarda keton veya aseton çıkması eksik beslenen veya uzun süre aç kalan kişilerde de olabilir. İdrarda aseton bakmak için satılan ölçüm çubukları vartdır, oınlardan temin ediniz.

Ketoasidoz çok tehlikeli bir durumdur. Genellikle tip 1 diyabetik hastalarda görülürse de her yaştaki diyabetik hastada görülebilir.

Ketoasidoz geliştiğinde şu belirtiler oluşur:

Çok su içme
Çok idrara gitme
Açlık hissi
Halsizlik
kilo kaybı
Yorgunluk
Uyku hali
Mide bulantısı ve kusma
Mide veya karın ağrısı
Nefeste çürük elma veya aseton kokusu
Hızlı ve derin soluk alıp verme veya nefes almada zorluk

Bu belirtiler varsa bol su içiniz ve hemen doktorunuza veya bir acil servise başvurunuz.