Tükürük Bezinde de Taş Oluşuyor!
Safra kesesinde, böbrekte, dişte ve gözde görülen taş hastalıkları, tükürük bezinde de ortaya çıkıyor. Bu taşlar, yanaklar ve çene altlarında bulunan büyük tükürük bezlerinde oluşarak günlük yaşamı zorlaştırıyor. Tükürük bezinin ağız içerisine tükürüğü boşaltmaya yarayan kanalları, taşlarla tıkanıyor. Ancak bu taşlar günümüzde ameliyata gerek olmadan, “Girişimsel Sialendoskopi” (Tükürük bezine endoskopik yolla kanal içi girişimi) yöntemiyle tedavi edilebiliyor.
International Hospital Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Erhun Şerbetçi, hastalığın yemek yerken yanakta ve çene altında ağrılı şişlikler oluşmasıyla ortaya çıktığını belirtiyor.
Bu durumda tükürük salgısını uyaran ekşili ve asit içerikli yiyecekler tükürük bezlerinde daha belirgin şişmelere yol açabiliyor. Eğer tükürük bezi kanalı tam tıkanmamışsa bu ağrılı şişlikler yemekten sonra yavaş yavaş küçülüyor. Şişlikler hemen küçülmüyorsa, çok ağrılı ve sıcak hale gelmiş ise tükürük bezinde iltahaplanma başlıyor.

Taş Kanalı Tıkıyor, Tükürük Salgılanamıyor

Tükürük bezinde oluşan taşlar tükürüğü boşaltan kanalı tıkarsa tükürük bezi şişiyor ve özellikle yemekler sırasında hastaları rahatsız ediyor. Tükürük bezlerinin kanalları iki-üç milimetre çapında oluyor. Taş bu boyutlara ulaşınca da tükürük salgısını engelliyor. Tükürük bezi taşları bazen tükürük bezi kanalında hareket halinde olabiliyor. Bu yüzden kanal bazen açık, bazen kapalı olduğundan hastanın şikayetleri her zaman olmayabiliyor. Tükürük bezi şişliği kanal açıldığında küçülüyor ve yeniden kanal tıkanıncaya kadar tamamen normal dönemler olabiliyor. Tükürük bezi taşları her sene bir milimetre kadar büyüdüğü için sonunda kanalı tam olarak tıkıyor ve hastanın ağrılı şişlikleri kendiliğinden geçmiyor.

Ultrasonla Teşhis Edilebiliyor

Tükürük bezi şişliği şikayeti ile başvuran hastalarda önce basit bir kulak burun boğaz muayenesi yapılıyor. Ardından yüzdeki veya çene altındaki şişliğin ultrasonografik incelemesi isteniyor. Üç milimetre civarındaki taşlar ultrasonografide görülebiliyor, daha küçük olan taşlar ise saptanamayabiliyor. Fakat kanal genişlemesi gibi dolaylı belirtiler görülebiliyor. Şüpheli durumlarda tomografi de istenilebiliyor. Ya da günümüzde olduğu gibi tükürük bezi kanalının içerisine endoskopik yöntemle doğrudan bakmakta mümkün oluyor. Bu durumda hem teşhis hem de tedavi aynı anda gerçekleştirilebiliyor. Bu yönteme “Sialendoskopi” (Tükürük Bezlerinin Endoskopisi) adı veriliyor.

Endoskopla Taşlar Kanaldan Alınıyor

Yakın zamana kadar kanalı tam tıkamayan taşlarda hasta tekrarlayan antibiyotik ve ağrı kesici ilaçlarla tedavi edilmeye çalışılıyordur ve eğer taş kanalı tam olarak tıkamışsa tükürük bezinin tamamı ameliyatla çıkartılıyordu.
Günümüzde ise tükürük bezinin kanallarından girebilen endoskop yardımıyla bu taşlar kanal içerisinden çıkarılıp alınabiliyor. Bu yönteme “Girişimsel Sialendoskopi” (Tükürük bezine endoskopik yolla kanal içi girişimi) adı veriliyor.
Bu işlemin yapılabilmesi için taş çapının kanal çapından çok fazla büyük olmaması gerekiyor. Bazı büyük taşlar ise lazerle daha küçük parçalara kırıldıktan sonra yine kanal içerisinden çıkartılabiliyor. Çok büyük taşlar bu yönteme izin veremeyeceği için tükürük bezinin çıkarılacağı geniş ameliyatlara ancak bu durumda başvurmak gerekebiliyor. Bu yöntem İsviçre, Almanya, ABD’nın yanısıra ülkemizde de uygulanıyor.