TTNet Başvurularınız
Online ve Ücretsiz yapabilirsiniz,
Üstelik 24 Saat içinde Aktivasyon.
Canlı TV
Tv izle
canlı tv izle
Rüya Tabirleri
Rüya Yorumları
rüya tabirleri
Reklam
Reklam Alanı
İLETİŞİM
Medya365
Güncel Haberler
haber

Duyurular
WeBCaNaVaRi'na Üye Olmadan Link'leri ve Kod'ları Göremezsiniz.
Link'leri Görebilmek İçin. Üye Ol. veya Giriş Yap.
2013 Sene'si EN'leri Anket'i Sonuçlanmıştır. Bkz.

  Mesajları Göster
Sayfa: 1 ... 130 131 132 133 134 [135] 136 137 138 139 140 ... 546
1341  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Mesleki Ingilizce Kelimeler.. : Ocak 25, 2010, 11:11:00 ÖS
To adjust : Ayarlamak
To instruct : Talimat vermek
To doff : Çıkarmak
Side : Kenar, taraf
Via : Yoluyla, sayesinde
Cylinder : Silindir
Belt : Kayış
Flat : Düz
Timing belt : Zamanlama kayışı
To drive : Sürmek, tahrik etmek
Roll : Silindir
To clean : Temizlemek
Consist of : İçermek, meydana gelmek
Speed : Hız (m/dak)
RPM : Rewolation per miniut
(dakikadaki dönme sayısı)
GPT : Gram per tex (tek başına ağırlık)
Blaw : Alt, aşağısı
Value : Değer
Switched off : Kapatmak (şarteli)
To rotate : Döndürmek, çevirmek
Stand still : Durağan, durgun
Only : Yalnız, sadece
Parts : Parçalar
Sample : Örnek
Fibre : Elyaf
Lenght : Uzunluk
Strenght : Mukavemet
Elangation : Elastikiyet
To store : Depo etmek, doldurmak
Waste : Telef
Deliver : Üretim, sevk etmek
Deliver speed : Üretim hızı
To remove : Çıkarmak
Gears : Dişli
Bearing : Yatak
To lubricate : Yağlamak
Stream : Akmak
Constant(ly) : Sabit, (sabit şekilde)
To monitored : Kontrol etmek, gözlemlemek
Plessure : Basınç
Gauce : Ayar
To produce : Üretmek
To extract : Çıkarmak, def etmek, ayırmak
Percent : Yüzde (%)
Dust : Toz
To feed : Beslemek
Necessary : Gerekli
To ensure : Garanti etmek
Perfect : En iyi
To run : Çalışmak
Condition : Şart, koşul
Auto levelling : Regüle sistemi
To reduction : İndirmek, azaltmak
Terms : Terim
Variation : Varyasyon, değişim
Stages : Bölüm, basamak
Permit : Müsaade etmek, izin vermek
Squarrel : Sincap
İnduction : İndüklemek, yüklemek
Veriable : Değiştirme
To maintain : Bakım yapmak
Mainterance : Bakım gerektirmeyen
Efficiency : Verim
Adequate : Uygun
Appropriate : Uygun
Blowroom : Harman-Hallaç dairesi
Mix : Karıştırmak
İnflevence : Etki
Row : Ham
Properti : Özellik
Let us first see : Haydi bi görelim
Various : Çeşitli
To relate : İrtibat, ilişki
Betwen : Arasında
To increase : Artış, fazlalaşmak
To approximately : Yaklaştırmak
Result : Sonuç
Result in : Sebeb olmak
İnfluance : Etki
Fine : İncelik
Fibre fineness : Elyaf inceliği, mikroner
Coarse yarn : Kaba iplik, kalın iplik
Average : Ortalama
Also : ....-de, ...-da
Cross-section : Kesit
Reduction : Düşme, azalma
Atributed : Atfetmek, söylemek
İmmaturity : Olgunlaşmamak
Matur : Olgunlaşmak
To lead : Liderlik etmek
Hig her : Daha fazla
Vice versa : Tam tersine
To twist : Büküm, kıvırma
To achive : Başarmak
Certain : Belli
Volume : Hacim
To desined : İstemek, talep etmek(aşırı)
Langerly : Büyük oranda, büyük
To depend on : Bağımlı olmak
To investigated : Araştırmak
Fo find : Bulmak
Especially : Özellikle, ağırlıklı olarak
Range : Aralık
Content : İçerik
On the other hand : Diğer bir deyişle
Reduces : Azalmak
Thick : Kalın
Thick places : Kalın yerler
Particularly : Özellikle
İmproperly : Uygun olmayan şekilde
Draft : Çekim
Drafted : Çekme operasyonu
Draw : Çekmek
Draw frames : Cer makinesi
Disturbin : Rahatsızlık verme
Store washed : Taşla yıkama
Trash content : Çepel (döküntü) miktarı
Fragment : Pamuk yaprağının kırılmış hali
Mass : Kütle
Trough : Boyunca
Happen : Meydana gelmek
To spinn : Eğirme, (spun)
Corespun : Likralı iplik
Coupled : Çift
Steadily : Düzgün, kararlı
Depost : Depo etmek
Groove : Yarık
As : Gibi
İncrease : Artırır
Such : Böyle, böylece, bunun gibi
Polluted : Kirletmek
Unuven : Düzgün olmayan
Turn : Sırasıyla
Cause : Sebeb olmak
Break : Kopuş, Koparmak
Mean : Anl..... gelmek, Demek istemek
More : Fazla
Piece : Düğüm
Spliece : Bobindeki bağlama
Kroft : Düğüm, iki ucu bağlama
Sliver : Şerit
More Than : Daha fazla
Row : Ham
Result Of : Sonuç
Hervest : Toplamak, hasat yapmak
Pick : Toplamak, almak
Secressfully : Başarılı
Encountered : Ele alma, işleme
Appropriate : Uygun bir şekilde
Prepare : Hazırlamak
Add : Eklemek, İlave etmek
Additional : Eklenmiş
İmprove : İyileştirmek
Achive : Başarmak
Extruct : Çıkarmak, atmak
Efficient : Etki
Depend : Bağlı olmak
Cotton Origin : Pamuğun bölgesi
Contain : İçermek, İhtiva etmek
More : Çok, daha fazla
Less : Az
Partially : Kısım
Set : Kurmak, ayarlamak
Set Free : Uzaklaştırmak, çıkarmak
Fibre To Fibre : Elyaftan elyafa
Friction : Sürtünme
Remove : Atmak
Settle : Yerleşmek
Worsen : Kötüleşmek
Worse : Daha Kötü
Let Us Now Consider : Hadi bi bakalım
Consider : Göz Atmak, Göz önünde bulundurmak
İndividual : Ferdi, tek, bireysel
Stages : Aşama
Possibilities : Mümkün, İmkan
Schematik : Şematik
Composition : Uygun, birleşme
Line : Hat
Give : Verilmiş
Distinct : Ayrı, farklı
Feature : Özellik
Moduler : Birleşik, beraber sistem
Concept : Kavram
Permiting : İzin Vermek
Various : Çeşitli
Requirement : Gereksinim duymak,
Gin : Çırçırlama
Sequence : Sıra
Bale : Balya
Precleaning : Ön temizlik
Blend : Karıştırma, (iki farklı)
Mixer : Karışım (aynı)
Blend Yarn : Karışım ip,
Post : Bir sonraki
Post Cleaning : Daha ince temizlik
Gently : Nazikçe, ince
Extremely : Uç nokta
Tufts : Tutam
Step Cleanir : Eğik açıcı
Favaurs : Favori
Efficient : Etkili
Reduces : Azaltmak
Damoge : Zarar Vermek
Precondition : Ön Koşul, Ön Şart
Coarse : Kaba
As Soun As Passible : Mümkün Olduğu Kadar
İn Order To : İçin
Avoid : Sakınma, kaçınma
Crush : Ezmek, çiğnemek
Stage : Bölüm, aşama
Follow : Sonra
Seperate : Ayırma
Solely : Yalnız, Tek Başına, Sadece
Sequence : Sıralama, Sıra
Accelerate : İvme, Hızlandırma
Reterdate : Yavaşlatma, Erteleme
Act : Hareket Etme
During : Esnasında, Sırasında
Through : İçinden, ..E Doğru, İçine Doğru
Flow : Akmak
Tuft : Tutam, Küme
Pass : Geçmek
Alter : Alternatif, Değiştirme
Unalterable : Değiştirilemez
Must : Şart, Koşul
Fluctuations : Dalgalanma
Supsequent : Bir Sonra, Daha Sonra, Sonradan
Complain : Şikayet Etmek
Fabric : Kumaş
Greatly : Büyük
Postclean : Sonraki temizleme
Manage : yönetmek, idare etmek
Mill Manager : İşletme Müdürü
Feed : Beslemek
Nip : Tutmak, sıkıştırmak
Point : Nokta
Reduces : Azaltmak
Further : daha da, daha fazlaEnsure : Garanti etmek
Condensor : Yoğuşturucu
Perfore : Delikli saç
Already : Hali hazırda
Blame : ayıplamak, istememek
Correct : doğru
Set : ayarlamak
Exchange : Takas
Significantly : önemli, Kayda değer
1342  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Türk Ve Dünya Tekstili (ışık Tarakçıoğlu'nun Yazısı) : Ocak 25, 2010, 11:10:43 ÖS
Türk ve Dünya Tekstili

İzin verirseniz bugün size, "Dünya'da ve Türkiye'de tekstil sanayii bugünlere nasıl geldi ve buradan nereye gidiyor?" yani tarih ve gelecek hakkında bazı bilgi ve düşüncelerimi arz etmek istiyorum. İnsanların, beslenme ve barınma yanında üçüncü temel ihtiyacı olan örtünmede, hayvan postlarının yerine tekstil yüzeylerini kullanmaya başlamasının tarihi Milattan birkaçbin yıl öncesine kadar uzanmaktadır. Bu uzun yolculukta tekstil ürünlerinde meydana gelen ve gelebilecek olan en önemli değişiklikler :
- Başlangıçta sadece örtünmek için kullanılan giysilerde, zamanla süslenme fonksiyonu ön plana çıkmıştır.
- Başlangıçta sadece insanları örtmede ve süslemede kullanılan tekstil ürünlerinin, sonraları evlerimizi ve evlerimizde kullandığımız eşyalan örtmede ve süslemede de kullanımı artmaya başlamış ve "ev tekstilleri" dediğimiz büyük bir alt sektör ortaya çıkmıştır.
- Zamanla, başlangıçta urgan, halat, çuval, yelkenbezi, keçe gibi kısıdlı miktar ve kullanım yerine sahip olan teknik tekstillerin kullanım yerleri, ziraatten-inşaata, her türlü taşıt ve taşıma aracından savunma sanayiine, sağlık sektörüne kadar geniş bir alana yayılmış ve şu anda bile Dünya'da kullanılan elyafın % 25'i teknik tekstiller sektöründe kullanılır hale gelmiştir.
- Önümüzdeki 15-20 yıl için beklenen ise teknik tekstillerin miktarının ve öneminin çok daha fazla artmasıdır. Bu arada, tekstil elyaf ve malzemelerini diğer polimer ve/veya malzemelerle karıştırarak, bir araya getirerek oluşturulan komposit malzemelerin önemi büyük ölçüde artacaktır.
- Gelecekte giyenlere, kullananlara örtme ve süslemenin yanında, başta sağlık, güvenlik ve enformasyon alanlarında olmak üzere, başka hizmetler de sunabilen çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünlerinin üretimi ve kullanımı artacaktır.
Elyaf üretiminde ve tüketiminde meydana gelen ve gelebilecek olan en önemli değişikliklere gelince:
- Daha XVIII. Yüzyıl başlarında Dünya'da tüketilen liflerin % 90'ından fazlasını yün ve keten oluştururken, soğuk Orta ve Kuzey Avrupa ülkelerinin ılıman iklim kuşağındaki ülkelere ulaşımının kolaylaşması ve bu ülkeler üzerindeki hakimiyetlerinin artması ve ABD'nin Güney Eyaletlerinde pamuk plantasyonunun yaygınlaşması ile XIX. Yüzyıldan itibaren yün ve ketenin yerini pamuk almaya başlamış ve bu gelişme XX. Yüzyılın yansına kadar devam etmiştir.

- Daha 1950 yılında Dünyada tüketilen liflerin % 70'inden fazlasını tek başına pamuk oluştururken, 2. Dünya Savaşı sonrası sentetik elyaf ve iplik üretiminin artmaya başlamasıyla bu oran 1970'li yıllarda % 50'nin biraz altına düştükten ve 1980'li yıllann ikinci yansında hafif bir artış gösterdikten sonra, 1990'lı yıllarda % 40'ın da çok altına inmiştir. Bu yıl sonunda veya engeç 2003 yılında ise dünyada en fazla üretilen ve tüketilen lif olma pozisyonunu pamuktan poliesterin devralması beklenmektedir.
- Başta poliester olmak üzere sentetik elyaf ve iplik üretimindeki bu hızlı artış önümüzdeki yıllarda da devam ederek 2050 yılında 150 milyon ton'u aşması beklenen dünya elyaf üretiminin % 80'nini sentetik elyaf oluşturacaktır. Bu arada önümüzdeki dönemde de son yularda olduğu gibi, filament iplik üretimi ve tüketimi, kesikli elyaf üretim ve tüketimine göre çok daha fazla artacağından, 2050 yılında Dünyada tüketilecek tüm ipliklerin % 50'sinden fazlasını filament iplikler oluşturacaktır.
-Başlangıçta B.Avrupa ülkeleri, ABD ve Japonya'nın tekelinde bulunan sentetik elyaf üretiminin şu anda bile % 60'ına yakın bir kısmını başta Çin, Tayvan, G.Kore ve Hindistan olmak üzere Güney ve Güneydoğu Asya ülkeleri gerçekleştirmektedir. Bu trend önümüzdeki yıllarda da devam edecek ve 2050 yılında 120 Milyon ton'u bulması beklenen sentetik elyaf ve iplik üretiminin % 80'nini Güney ve Güneydoğu Asya ülkeleri gerçekleştireceklerdir.
-2050 yılında AB, ABD ve Japonya'nın Dünya sentetik elyaf üretimindeki payı miktar olarak % 10 civarına düşerken, değer olarak bununla mukayese edilmeyecek kadar yüksek bir oranda olacaktır. Zira bu ülkeler ucuz Standard poliester, polipropilen gibi elyaf ve ipliklerin üretimini büyük ölçüde terk ederek, tamamen 3-4 nesil yüksek performanslı özel elyaf ve iplik üretimine yöneleceklerdir.

Tekstil ürünleri üretiminde meydana gelen ve gelebilecek olan en önemli değişikliklere gelince:
-Yüzyıllar boyunca kirmanda iplik eğirme, el dokuma tezgahında dokuma, şişle örme veya dinkleyerek keçe oluşturma seklindeki tekstil üretim teknolojisi XVIII. ve XIX. Yüzyılda buhar ve daha sonra da elektrik motorlarının gelişmesiyle makineli üretime geçmiş ve böylece ev ve atelye üretimi de yerini fabrika üretimine bırakmıştır.
Dolayısıyla, önceleri tekstil sanayii de, makine sanayii ile birlikte sanayi devrimini başlatmış olan İngiltere, Almanya, Fransa, ABD ... gibi ülkelerde gelişmiştir. Daha sonra da sanayi devrimini gerçekleştiren diğer ülkelere ve son olarak da "kalkınmakta olan", "sanayileşmekte olan" veya "geri kalmış" diye nitelendirilen ülkelere yayılmaya başlamıştır.
Ancak daha 1960 yılında Dünya tekstil üretiminin 2/3'ünün eski Doğu Bloku ülkeleri dahil sanayileşmiş ülkelerde üretildiği hatırlanırsa, bu yayılmanın başlangıçta ne kadar yavaş olduğu daha iyi anlaşılmaktadır. 1960'lı yılların ikinci yansından itibaren ise, önce G.Kore, Tayvan ve Hong-Kong'da, sonralan da Türkiye, İspanya, Portekiz, Yunanistan ... gibi Akdeniz ülkelerinde ihracata yönelik tekstil sanayilerinin kurulmaya başlaması ile durum değişmeye başlamıştır.
Bu değişimde rol oynayan önemli bir husus da, başta Almanya olmak üzere özellikle tekstil teknolojisi geliştirip üreten ülkelerin 1970'li yılların başından itibaren ileri sürdükleri "Sanayileşmiş ülkelerin uluslararası bir işbölümü ve işbirliği çerçevesinde tekstil sanayiini kalkınmakta olan ülkelere bırakacaktan" tezidir. Ben buna hiçbir zaman inanmadım ve beni tanıyanların çok iyi bildikleri gibi, 1980'li yılların başından beri her fırsatta "Bu tezin inanılmaması gereken bir masal, bir aldatmaca olduğunu" anlatmaya çalıştım.

19601ı yılların sonlarından itibaren sanayileşmiş ülkeler tekstil sanayicilerinin el emeğinin ucuz olduğu ülkelerden gelmeye başlayan ucuz tekstil ürünleriyle rekabette zorlanmaya başladıklara bir gerçektir. Dünyanın önde gelen tekstil üreticilerinden ve ihracatçılarından biri olan Almanya'nın, hep fazlalık gösteren tekstil (iplik ve kumaş) dış ticaretindeki bu fazlalığın, azalarak 1980 yılında 0,6 milyon DM açığa dönüştüğü de gerçektir. Ancak bunlar kısa süreli bir geçiş döneminin gerçekleridir. Zira tekstil sanayiini sanayileşmekte olan ülkelere gerçek anlamda terketmeyi hiçbir zaman düşünmemiş olan sanayileşmiş ülkeler, daha 1970'li yıllarda önlemlerini almaya başlamışlardır. 1980'li yıllann ilk yansında sunduğum bir tebliğimde alınan bu önlemleri şöyle sınıflandırmıştım:
SANAYİLEŞMİŞ ÜLKELER TEKSTİL SANAYİLERİNİN REKABET GÜÇLERİNİ KAYBETMEMELERİ İÇİN ALINAN ÖNLEMLER
1. DEVLET MÜDAHALELERİ
1.a. İthalat Sınırlamalan (MFA, Kota uygulamaları) 1.2.Sübvansiyonlar
1.b. Yerli Malı Kullanımı Teşvik Kampanyalan, Menşe Etiketi Zorunluluğu
2. YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER
2.a. Tekstil Sanayiinin Sermaye-Yoğun Bir Sanayi Dalı Haline Dönüştürülmesi
2.b. İşletme Büyüklüklerinin Değişimi (Belirli ürünler konusunda en yüksek teknolojik düzeyde ihtisaslaşan, fleksibiiitesi yüksek, küçük ve orta büyüklükte işletmelerin önem kazanması)
2.c. Üretim Paletinin Değişimi (Modaya çok bağımlı, üretimi özel know-how gerektiren ve yüksek derecede kalite isteyen mamuller ile, teknik tekstil ürünleri üretimlerine ağırlık verilmesi)
2.d. Dışarıda İşleme Tabi Tutma (OPT) Uygulamasının Yaygınlaştırılması.
Bu önlemlerden en fazla bilinen ve tartışılanı muhakkak ki Kota uygulamalan ile MFA (Çok Elyaflılar Anlaşması) ve onu izleyen ATC (Tekstil ve Giysiler AnlaşmasO'dır. Sanayileşmiş ülkeler, ülkelerindeki tekstil sanayiinde çalışanların ve firma sayısının hızla azaldığını ve bunun sebebinin de üçüncü ülkelerden yapılan ucuz tekstil ürünleri ithalatındaki artış olduğunu ileri sürerek, bu ithalata, uluslararası veya ikili anlaşmalarla, uygulamalarla ciddi kısıtlamalar getirmeyi başarmışlardır.
Sanayileşmiş ülkelerin bu iddiasında bir doğru, bir de büyük aldatmaca vardır. Evet sanayileşmiş ülkeler tekstil sanayilerinde çalışanların sayısı 1970'li ve 80'li yıllarda gerçekten büyük oranda azalmıştır. Örneğin, F.Almanya'da 1964 yılında 555.575 olan tekstil işçisi sayısı, 1988 yılında 218.000'e düşmüştür. Ama işçi sayısındaki bu azalmanın sadece % 10-15'i üçüncü ülkelerden yapılan ucuz tekstil ithalatı nedeniyle meydana gelirken, % 85-90'ı tekstil teknolojisinde gerçekleştirilen gelişmeler nedeniyle meydana gelmiştir.
Klasik tekstil teknolojisinin nispeten emek-yoğun bir teknoloji olması nedeniyle, bu teknolojiyle üretim yapıldığında el emeğinin ucuz olduğu ülkelerle rekabette zorlanacağını anlayan sanayileşmiş ülkeler, tekstil teknolojisini geliştirip üreten ülkeler olma avantajlarını en iyi şekilde değerlendirerek, tekstil teknolojisini 15-20 yıl gibi kısa bir süre içerisinde Dünyanın 4.sermaye-yoğun teknolojisine dönüştürmeyi başarmışlardır.

1967 yılında 3,5 işçinin ürettiği miktarda iplik üretimi için 1988 yılında 1 işçinin çalışması yeterli olmaktadır.

1967 yılında 3 işçinin ürettiği bezi dokumak için 1988 yılında l işçinin çalışması yeterli olmaktadır.
Sanayileşmiş ülkelerde tekstil işçisi sayısının azalmasının, bu ülkelerde tekstil sanayiinin ölmekte olduğunun değil, tam tersine sanayinin sağlıklı bir yapı kazandığının göstergesi olduğunun en iyi belgesi, F. Almanya tekstil sanayiinde 1960-1990 döneminde meydana gelen gelişmelerdir. Bu dönemde işçi sayısı 600.000'den 209.000'e % 65 azalırken, sağlanan ciro ise bırakınız azalmayı, % 143 artmıştır. Dolayısıyla işçi başına ciro da 1960'takinin 7 katına çıkmıştır.
Esasında işçi başına cirodaki bu büyük artışı yalnız makine hız-lanndaki ve otomasyondaki artışla açıklayabilmek de mümkün değildir. Bir şey daha değişmiştir: Sanayileşmiş ülkeler daha kaliteli, katma değeri daha yüksek ürünlerin üretimine yönelmişlerdir. Bu hususun 19901ı yıllarda daha da belirginleşerek devam etmesi üzerine K. Uluslararası İzmir Tekstil ve Hazır Sempozyumu'nda geçen yıl sunduğum "Tekstil Sanayii Gelecekte Nerede Üretecek" başlıklı tebliğlerimin Vl.'sında:
"Önce benim yıllardır savunduğum "Sanayileşmiş ülkelerin, tekstil sanayiini uluslararası bir işbirliği ve işbölümü çerçevesinde sanayileşmekte olan ülkelere terk edeceği iddiası, inanılmaması gereken bir masaldır." tezimde bir revizyon gerekiyor" dedikten sonra aynen şöyle devam etmiştim."
"Bu iddiada yer alan işbölümünden kasıt, sanayileşmiş ülkelerin tekstil ve konfeksiyon makinalannı, sanayileşmekte olan ülkelerin de bu makinalan kullanarak tekstil ve konfeksiyon ürünlerini üretmeleriydi. Yaşı 50'nin üzerinde olan Alman dostlarımızın hatırlayacaklan gibi, Alman yetkililerinin 1970'li yıllarda verdikleri "Frau Müller Seylan (Sri Lanka'dan gelmiş bir gömlek satın alıyor. Bu, kocasının işini garantiliyor. Acaba Bay Müller Asya'da mı çalışıyor?" başlıklı ilanlarda, Bay Müller Asya'da değil, ama Asya için tekstil makinalan üreten bir Alman fabrikasında çalışıyordu.

Söz konusu işbölümünün birinci kısmında değişen bir şey yok. Teknolojiyi geliştirmek, makineleri üretmek, yine sanayileşmiş ülkelerin görevi (Bu arada unutmayın, G.Kore ve Tayvan da artık sanayileşmiş ülke oldular). İşbölümünün ikinci kısmında ise, tekstil ve konfeksiyon sanayiinin gerçekten bir kısmı sanayileşmekte olan ülkelere bırakılıyor. Sanayileşmekte olan ülkelere bırakılan: Basit, sıradan iplik ve kumaşların üretimi ve ucuz fiyatı nedeniyle rekabet gücüne sahip, basit konfeksiyon ürünleri. Yani yükte ağır, pahada hafif ürünler. Sanayileşmiş veya daha doğrusu bilgi toplumu ülkeler tekstil sanayileri ise: Teknik tekstiller dahil, yüksek katma değerli, yüksek kaliteli, yenilik-yoğun, know-how yoğun özel ürünlerin, yani yükte hafif, pahada ağır ürünlerin üretiminde söz sahibi olmaya devam edecekler."
Konuşmamın başında tekstil ürünlerinde meydana gelebilecek gelişmelerden bahsederken "Gelecekte, giyenlere, kullananlara örtme ve süslemenin yanında, başta sağlık, güvenlik ve enformasyon alanlarında olmak üzere çeşitli hizmetler sunabilen çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünlerinin üretimi ve kullanımı artacaktır." demiştim. Gerçekten de bana göre şu anda geleceğe yönelik yaşanan en önemli gelişme budur. AB, ABD ve Japonya üniversite ve araştırma merkezlerinde hani harıl bu konu üzerinde çalışılmaktadır.
Özel teknik tekstil ürünlerini bir tarafa bırakırsak, konfeksiyon ürünleri dahil tekstil ürünlerini 3 grupta incelemek mümkün olmaktadır:
l.Ucuz, sıradan, seri üretim tekstil ürünleri (commodity textiles). Halen hacım olarak pazarın % 65-70'ni bu gruptaki ürünler oluşmaktadırlar ve tekstil sektöründe mevcut kapasite fazlasının hemen hemen tamamı bu gruba aittir.
2,Modaya yönelik, parti üretimi yapılan ve sağladığı katma değer daha yüksek olan bu gruptaki ürünlerin pazar payı % 25-30 kadardır.
3.Moda-marka ürünleri. Her ne kadar bunların pazar payı % 5'i geçmese de, sağladıklan katma değerin yüksekliği nedeniyle şu arıda bütün tekstilcilerin rüyası olmaya devam etmektedirler.
Gelecekte ise bu 3 gruba bir 4.sü ilave olacaktır. Şu anda yoğun olarak araştırılmaya, geliştirilmeye başlanılmış bulunan çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünleri. Benim tahminim odur ki 15-20 yıl içerisinde pazarın yıldızı bu ürünler olacaklardır. Ciddi ArGe çalışmalan sonucu geliştirilecek bu ürünlerde know-how da önemli rol oynayacağından, bunların üretimi uzun yıllar güçlü Ar-Ge imkanlarına sahip bilgi toplumu ülkelerin tekelinde kalacak ve dolayısıyla sağladıklan katma değer de en yüksek olacaktır.
Konuşmamın sonunda bu konuya tekrar geri dönmek üzere: Türk tekstil sanayiinde meydana gelen ve gelebilecek gelişmelere bir göz atacak olursak, Ben tekstil sanayiinin Cumhuriyet dönemindeki gelişmesini 9 Döneme ayırarak incelemekte fayda görüyorum :
1. Kuruluş Dönemi (1923-1933)
Türkiye Cumhuriyeti kuruluşunda, Osmanlı İmparatorluğu'ndan 82.044 iğ ve 762 dokuma tezgahına sahip 8 pamuklu ve 4 yünlü tekstil fabrikası devralmıştır ve cumhuriyetin ilk 10 yılı içerisinde bu durumda önemli bir değişiklik de meydana gelmemiştir.
2. Sümerbank Dönemi (1933-1952):
Türkiye'de güçlü bir tekstil sanayiinin kurulması Sümerbank'ın öncülüğü ile başlamıştır. 1952 yılına gelindiğinde Türkiye'de mevcut 357.924 pamuklu iğinin 211.483'ü (yüzde 59'u) ve 6.519 dokuma ma-kinasının 4.019'i (yüzde 62.8'i) Sümerbank'a ait olmuştur.
3. Özel Sektör Dönemi(1953-1962)
1950 yılında Demokrat Parti'nin iktidara gelmesinden sonra Sümerbank'ın yatınmlan iyice yavaşlarken, özel sektör yatırımlarında büyük bir artış görülmüş ve 1962 yılına gelindiğinde 577,608 iğe çıkan pamuk ipliği ve 15.562'ye çıkan pamuklu dokuma makinası kapasitesi içerisinde özel sektörün payı sırasıyla yüzde 60 ve yüzde 63'e yükselmiştir.
4. T.İthalaü İkame Dönemi (1963-1972):
1. ve 2. Beş Yıllık Kalkınma Planı döneminde ithalatı tamamen yerli üretimle ikame ederek, Türkiye'yi tekstil sanayiinde kendi kendine yeterli bir ülke haline getirmek amaçlanmış ve yüzde 78,5'lik bir artışla 1.450.000 iğe çıkan pamuk ipliği ve yüzde 74,8'lik bir artışla 32.000 dokuma makinasına çıkan dokuma kapasiteleriyle bu amaç büyük ölçüde gerçekleştirilmiştir. 1972 yılında Türkiye'nin tekstil ürünleri ihracaü 51 milyon USD olmuştur.
5. İhracata Yönelik Tekstil Sanayiinin Kurulmaya Başlanması Dönemi (1973-1982):
1970'li yılların başından itibaren Türkiye'de başlangıçta pamuk iplikçiliği ağırlıklı olmak üzere, ihracata yönelik bir tekstil sanayii kurulup gelişmeye başlamıştır. Bu arada 1977 yılında pamuk ipliği iğ sayısı 3.000.000 iği ve üretimi de yılda 300.000 ton'u aşınca, bir süre yeni yatırımlar teşvik edilmemiştir. 1976 yılında Türkiye 78.500 ton pamuk ipliği ihraç ederek 160 milyon USD döviz sağlamıştır. Bu miktar o tarihlerde 6 ülkeden oluşan AET'nin pamuk ipliği ithalatının % 25'ini oluşturduğu için de, AB (AET, AT) Türkiye'ye karşı gönüllü (esasında zorlayarak) miktar kısıtlaması uygulamasını çok erken ve toplam tekstil ve konfeksiyon ihracatımız daha 250 Milyon USD'ı bile bulmazken başlatmıştır.
1970'li ydlann sonlarında dokuma üretimi ve ihracatı artmaya başlayarak 1982 yılında ihracat 90 milyon metre'yi bulmuştur. Aynı dönemde konfeksiyon sanayiinin emekleyerek de olsa kurulup büyümeye başlamasıyla, 1982 yılında Türkiye'nin tekstil ve konfeksiyon ihracatı ilk defa bir milyar USD sınırını aşmıştır.
6. Örme ve Konfeksiyon Sanayilerinde Üretim ve İhracat Patlaması Dönemi (1983-1988) : Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sanayiinin altın çağı olarak da isimlendirilebilecek bu dönemde, konfeksiyon ürünleri ihracatı her yıl yüzde 34'ün üzerinde bir artış göstererek 1988 yılında 2.366 milyon USD'a çıkmıştır. Bu arada örme giyim eşyasmdaki artış hızı dokuma giyim eşyasındakinden de hızlı olmuştur. Tekstil sanayisinin ihracata da, konfeksiyon sanayisininkine nazaran çok daha mütevazı olsa da artarak 922 milyon USD'a ulaşmıştır.
7. Tekstil Üretim ve İhracatında Duraklama, konfeksiyon İhracat Artışında Yavaşlama Dönemi (1989-1993);
1988 yılında 107.400 tonluk pamuk ipliği ihracatı ile Türkiye uzun yıllar bir daha erişemediği bir rekor kırmıştır. Takip eden yıllarda pamuk ipliği ihracatı her yıl biraz daha azalarak, 1993 yılında 31.600 ton'a düşmüştür. 1988 yılında O (sıfır) olan ithalat da artarak 62.100 ton'a çıkmış ve böylece 20 yıllık bir aradan sonra 1993 yılında Türkiye pamuk ipliğinde tekrar net ithalatçı bir ülke durumuna geri dönmüştür. Kumaşta da ihracat iyice hız keserken, ithalat artmış ve sonuçta Türkiye'nin 1988 yılında 36.300 ton olan net pamuklu kumaş (dokuma+örme) ihracatı, 1993 yılında 14.600 tona düşmüştür.
1989-1993 döneminde konfeksiyon ürünleri ihracatı ise, miktar olarak 164.700 tondan 230.800 ton'a (yılda ortalama yüzde 9luk bir artışla), değer olarak da 2.366 milyon USD'dan 4.104 milyon USD'a (yılda ortalama yüzde 15'lik bir artışla) çıkmıştır. Bir önceki dönemdeki artış hızının yılda ortalama yüzde 34'ün üzerinde olduğu hatırlanırsa, bu dönemde konfeksiyon ihracatının da hız kestiği görülmektedir. Dönemin tek sevindirici hususu, Türkiye'nin konfeksiyon ürünleri ihracatında birim fiyatı (katma değeri) daha yüksek ürünlere yönelmeye başlamış olmasıdır.
8. Yanlış Yatırımların Patlama Dönemi (1993-1997)
1980'li yıllarda yapılan büyük tekstil yatırımları sonucu Dünya'da ciddi bir kapasite fazlalığı ortaya çıkınca, 1990'lı yıllarda yatıranlarda büyük bir azalma görülmüştür, ve işte tam bu dönemde Türkiye'deki yatırımlarda bir patlama yaşanmıştır.
Şekil 3. 1980'li yıtiarm sonundan itibaren 19901ı yılların ortasına kadar Dünya'nın diğer bölgelerindeki OE-iplik yatırımları azalırken Türkiye'deki yatırımların patlaması (Kaynak: ITMF 1996 Tekstil Makinaları Sevkiyatları)

Daha önceki dönemlerde yılda birkaç yüzmilyon USD'lık tekstil makinası ithalatı yapan Türkiye'nin tekstil makineleri ithalatı 1993 yılında tarihinde ilk defa birmilyar USD sınırını aşarak 1121 milyon USD olmuştur. Türk ekonomisinin büyük kriz yıllarından biri olan 1994 yılında 690 milyon USD'a düşen bu rakam, 1995'te 1544 milyon USD'a çıktıktan sonra 1996 yılında 2360 USD ile tarihi rekorunu kırmıştır. O muhteşem 1995 Milano ITMA'sını unutmak mümkün mü hiç.
İşin daha acı bir tarafı, Türkiye'deki bu zamansız tekstil yatırımı patlamasının başını, Türkiye için en az uygun olan pamuk iplikçiliğinin ve özellikle OE-ipiikçiliğin çekmiş olmasıdır.

RİNG ve ÖZELLİKLE OE-İPLİKÇİLİK

-Dünya'nın 4.sermaye-yoğun sanayi dalı haline gelen tekstil sanayii içerisinde de en sermaye-yoğun alt sektörler olduklarından;
-Dünya'da büyük bir kısa (pamuk ve benzeri) elyaf iplik üretim kapasitesi fazlalığı bulunduğundan;
-Sağladıklan katma değer en düşük olduğundan;
-Uluslararası tekstil ve konfeksiyon ticaretinde değer olarak en küçük pazara sahip olduklarından;
TÜRKİYE gibi paranın kıt ve pahalı fakat el emeğinin bol ve nispeten ucuz olduğu Sanayileşmekte olan ülkeler için ARTIK UYGUN BİR YATIRIM SEKTÖRÜ DEĞİLDİR
Bütün bu gerçeklere rağmen Türkiye ve Hindistan'ın 1993-1997 döneminde nasıl deliler gibi iplik yatınmlan yaptıklan ve Dünya'da zaten mevcut olan kapasite fazlalığının daha da artmasına neden ol-duklan Tablo 7'de açık bir şekilde görülmektedir.
Biraz önce de belirttiğim gibi, Dünya'nın 4.sermaye-yoğun sanayi dalı haline gelen tekstil sanayii içerisinde de en sermaye-yoğun alt sektör iplikçilik ve özellikle OE-iplikçiliktir. Dolayısıyla OE-iplik üretiminde el emeğinin ucuz veya pahalı olması maliyeden fazla etkilemezken, paranın pahalı veya ucuz olması (yani finansman giderlerinin yüksek veya düşük olması) maliyetleri en fazla etkileyen husustur. ITMF'in (Uluslararası Tekstil Sanayicileri Federasyonu'nun) iki yılda bir hazırladığı Uluslararası Maliyet Karşılaştırmalan Raporlarından 1997 yılında hazırlanan da: İtalya, ABD, G.Kore, Brezilya, Türkiye, Hindistan ve Endonezya için yapılan hesaplamalar, Dünya'da en ucuz OE-pamuk ipliği üretebilen ülkenin, işçi saat ücretlerinin 10 USD'ın üzerinde bulunduğu ABD, en pahalı OE-pamuk ipliği üreten ülkenin de, işçi saat ücretlerinin 2,5 USD'ın altında bulunduğu Türkiye olduğunu açık bir şekilde göstermiştir. K.K.O.'lan göz önüne alınmadan yapılan bu hesaplamalara göre, her ne kadar 1999 yılında OE-pamuk ipliği en pahalı üreten ülke, işçi saat ücretlerinin 0,24 USD olduğu Endonezya görünüyor ise de, bizim K.K.O.lannı da göz önüne alarak yaptığımız hesaplamalara göre, 1999 yılında da Dünya'da OE-ipliği en pahalı üreten ülke Türkiye olmuştur.
Bu yanlış ve aşın OE-iplik yatırımlarının ne kadar tehlikeli olduğunu en açık şekilde ifade eden, Türkiye'de en fazla OE-iplik yatırımının yapıldığı K.Maraş'ın Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Mehmet BALDUK olmuştur.
"Tamamen robotlarla çalıştığı için az sayıda işçi çalıştıran, ring ipliğe göre daha kalitesiz mal üreten, Avrupa pazarında pek yeri olmayan open-end iplikçiliğine çok aşın şekilde yatırım izni vermek, teşvik etmek, bir cinayettir. Yatırımcıyı yanlış yönlendirmektir ve korkuyorum iflasına sebebiyet vermektir."

Sayın BALDUK'un sözlerine tamamen katılan bu naçiz kulunuzun görüşüne göre de:
"Türk Tekstil Sanayii'nin gelişiminde yapılan en büyük yanlış, 1980'li yıllarda yaşanan ALTIN ÇAĞ'dan sonra, 1990'lı yıllarda bir taraftan mevcut tekstil ve konfeksiyon üretim tesislerinin MODERNİZASYONUNA ve YENİLENMESİNE, diğer taraftan da PAZARLAMAYA ve DAĞITIM KANALLARINA ağırlık verilmesi gerekirken, akıl almaz bir şekilde tüm kaynakların ve gücün tekrar TEKSTİL ve özellikle de PAMUK İPLİĞİ ÜRETİM KAPASİTESİNİN ARTIRILMASINA harcanması olmuştur."

9. Krizlerin Patlama Dönemi (1998-200?) :

1998 yılında, 1990'h yıllarda yapılan yanlış ve aşın yatırımlar sonucu tekstil sanayiinde arz fazlası (yani aşın kapasite) oluşması tam zirveye yaklaştığı bir anda, talepte de önemli bir daralma yaşanınca, Türk Tekstil Sanayii'nin hayatındaki en ciddi krizle karşı karşıya kalması kaçınılmaz olmuştur. Talepte yaşanan daralmada Uzakdoğu ve Rusya Krizlerinin rolü büyük olmuşsa da, Türk parasının yabancı paralar karşısında aşın değer kazanmasının rolü de bundan daha az olmamıştır. Zaten anormal yüksek finansman giderleri, pahalı enerji, pahalı pamuk nedeniyle fiyat tutturmakta zorlanan tekstil sanayii, bir de ihracat artmazken ithalat patlayınca iyice zor durumda kalmış, K.K.O.'lan % 60'lara, hatta altına düşmüştür.
Tablo 9'da açık bir şekilde görüldüğü gibi 1997-2000 döneminde Türkiye'nin tekstil+konfeksiyon ihracatı 10 Milyar USD'da takılmış kalmış iken, kayıtlı ithalatı 3,5 milyar USD'a ulaşmıştır. Kayıtdışı ithalat da göz önüne alındığında, bu rakamın 5 milyar USD'ı bulduğu, hatta aştığı tahmin edilmektedir. Bir tarafta, büyük kısmı başta Çin ve diğer Uzakdoğu ülkelerinden gelen dampingli mallar olmak üzere birmilyar metre kumaş ve 500.000 ton iplik ithalatı; diğer tarafta K.K.O.'lan % 60'lara ve hatta altına düşmüş Avrupa'nın en büyük tekstil sanayii. Bu çarpıklığın faturasırun küçük olması mümkün değildi ve gerçekten de çok ağır oldu ve hatta benim görüşüme göre, Kocaeli depremiyle birlikte 1999 yılında tüm Türk ekonomisinin krize girmesine neden oldu.

1999 yılındaki krizde Türkiye'nin GSMH'sı 204 Milyar USD'dan 187 Milyar USD'a yaklaşık 17 Milyar USD'lık bir azalma göstermiştir. Bu azalmanın 1/3'ü seçim belirsizliği, hükümet arayışı, Rusya krizi... gibi değişik olumsuzluklardan, 1/3'ü 17 Ağustos depreminden kaynaklanırken, 1/3'ü de (24,0-18,5=5,5 Milyar USD'lık kısmı da) tekstil sanayiindeki krizden ileri gelmiştir.
2000 yılında IMF ile yapılan stand-by anlaşması ve uygulanan program sayesinde GSMH % 6,3 artıp, tekrar 200 Milyar USD'ın üzerine çıkarken faizlerin hedeflenenden 10-15 puan daha az düşmesine rağmen döviz çıpasının revize edilmeden uygulanması sonucu TL aşın değer kazandığından, tekstil ve konfeksiyon ihracatında önemli bir artış sağlanamamış ve yasal veya yasal olmayan ithalat yine 5 Milyar USD'ın üzerinde kalmıştır. Sonuçta da, iç pazardaki ve bavul ticaretindeki hafif canlanmaya rağmen toplam ciroda sağlanan artış, yine de mütevazı olmuştur.
TL'nın aşın değer kazanması sonucu ödemeler dengesi açığının hızla büyümesi nedeniyle ciddi önlemler alınmadığı takdirde er veya geç gelmesi kaçınılmaz olan kriz, 2001 yılı başlarında Başbakanımızın yanm kalan bir Milli Güvenlik Toplantısı sonunda yaptığı açıklamalarla aniden ve en şiddetli bir şekilde ortaya çıkıp, TL birkaç gün içerisinde % 50 değer kaybedince, Tekstil İşveren dergisinin Şubat sayısında yayınlanan yazıma "Ekonomiyi krizden kurtaracak lokomotif: tekstil ve konfeksiyon sanayiidir" başlığını koydum. 1994 devalüasyon ve krizinde yapılan hatalardan ve benzer bir devalüasyon ve krizi başanyla atlatmış olan Brezilya'nın doğrularından ders alarak, bu yorgun lokomotifi tekrar canlandırmak için acilen neler yapılması konusundaki görüşlerimi arz ettim bu yazıda.
Devalüasyon sonucu fakirleşen halk bir de kriz nedeniyle işini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalınca, iç tüketimin iyice frenleneceğini; üretimin daha da düşüp, krizin daha da derinleşmemesi için tek çarenin ihracat ve turizm gelirlerini artırmak olduğunu zaten herkes biliyordu Türkiye'de ihracat denilince, son 15-20 yılın ihracat şampiyonu tekstil sanayiinin önemini de kimse küçümsemiyordu. Ama sadece TL'nın değer kaybetmesinin ve döviz bazında ücretlerin % 40 kadar düşmüş olmasının, hayatının en büyük krizinden çıkıp çıkmadığı bile tam belli olmayan tekstil ve konfeksiyon sanayiini şahlandınp, ihracatını patlatacağı hayalciliğinden ve kolaycılığından kurtulamayan ilgililer ve yetkililer, ciddi hiçbir önlem de almıyorlardı.
Sonuçta da tekstil ve konfeksiyon sanayiine, 2001 yılındaki % 3'luk ihracat artışı ile yetinip, Türkiye'nin H.Dünya Savaşından sonra yaşadığı bu en büyük (GSMH'nın 201 Milyar USD'dan 146 Milyar USD'a, kişi basına gelirin 2986 USD'dan 2139 USD'a düştüğü) krizden en az olumsuz etkilenen sektör olarak çıkmakla teselli bulmaktan başka çare kalmıyordu. 2002 yılındaki, özellikle son aylardaki iki haneli ihracat arüşlan sevindiricidir, fakat kanımızca yeterli değildir. Bu konuşmanın hazırlandığı 2002 yılı Kasım ayı başındaki USD kurunun, arada yaşanmış %35'lik enflasyona rağmen, 2001 yılı Kasım ayı başına göre sadece % 3 daha yüksek olması, TL'nın yine olması gerekenin üzerinde değer kazandığını göstermektedir. Bu tehlikeli gidiş acilen bilinçli bir şekilde düzeltilmezse, sonuçta ihracat artışının yine yavaşlaması, ithalatın da patlaması kaçınılmaz olacaktır.
Türk Tekstil Sanayii'nin geleceği ile ilgili bazı görüşlerimi arz etmeden önce, mevcut durumla ilgili son bir bilgi vermek istiyorum. 1999 yılında krizle birlikte Türkiye'nin, OE-iplik yatırımları % 83 azalarak 4.000 rotora düştükten sonra, 2000 yılında yaşanan hafif iyileşme ile birlikte hemen % 763 artarak 34.600'e çıkmış ve Türkiye tekrar Çin dışında kalan Dünya'nın OE-iplik yatırım şampiyonu (!) olmuştur. 2001 yılında ise ithal edilen rotor sayısı birazcık azalarak 31.932 rotora düşmüş ise de, şampiyonluğumuzu korumayı başardığımızı müjdeleyerek geliyorum konuşmamın son kısmına.

Türk Tekstil Sanayii Gelecekte Ne Yapmalı ?

Konuşmamın Dünya'daki muhtemel gelişmeleri anlattığım ilk kısmında orta-uzun vadede teknik tekstiller dışında kalan tekstil ürünlerinin kalite ve değer bakımından ayrıldığı 3 sınıfa ki, bunlar: sıradan, modaya yönelik ve moda-marka ürünlerdir, 4. bir sınıfın, çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünlerinin ekleneceğini açıklamış ve yoğun Ar-Ge çalışırdan sonucu geliştirilecek bu ürünlerin, sağladıklan katma değer en yüksek olan ürünler grubunu oluşturacağını belirtmiştim. Yine belirttiğim bir husus da, ABD, AB, Japonya...gibi bilgi toplumu ülkelerin, daha şimdiden güçlü tekstil Ar-Ge imkanlarının nerdeyse tamamını çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünlerinin araştırılıp geliştirilmesine yönlendirmeye başladıklan ve bu özel ürünlerin, fikri mülkiyet haklarının korunması şemsiyesi ve üretimlerinin ciddi boyutlarda know-how gerektirecek olması sayesinde kolaylıkla taklit edilemeyecekleri ve dolayısıyla da bunların üretiminin uzun yıllar, bunlan geliştiren bilgi toplumu ülkelerin hakimiyetinde kalacağı görüşüydü.
Genellikle seri üretimle büyük miktarlarda üretilen sıradan ve ucuz tekstil ürünlerine (commodity tectiles) gelince, bunların şu andaki durumlarında 3 hususun ön plana çıktığı görülmektedir.
a) Dünya tekstil ürünleri pazarının miktar olarak % 65-70'ini bu gruptaki ürünler oluşturmaktadırlar.
b) Dünya tekstil pazarında mevcut olan arz fazlasının tam..... yakın bir kısmını bu gruptaki ürünler oluşturmaktadırlar.
c) Bu gruptaki ürünlerin zengin bilgi toplumu ülkeler tarafından terk edilmekte olan üretimi, hızla başta Güneydoğu ve Güney Asya ülkeleri olmak üzere sanayileşmekte olan ülkelere kaymaktadır.
Orta-uzun vadede bu gruptaki ürünlerle ilgili beklentilerde de 3 husus ön plana çıkmaktadır:
A) Bu gruptaki ürünler gelecekte de miktar olarak Dünya tekstil pazarının yansından fazlasını oluşturmaya devam edeceklerdir. Ancak bu gruptaki ürünler daha da ucuzlayacağından, bunların Dünya tekstil pazarındaki değer olarak paylan azalacaktır.
B) Yeni otomasyonu bol, üretim hızı yüksek, sermaye-yoğun tekstil teknolojilerinin, artık fakir sanayileşmekte olan ülkeler için sanayileşmeye başlamada sıçrama tahtası olarak uygun olmadığı gerçeğini kabul edemeyen yeni Afrika, Orta Doğu, Orta Asya ve Güney Amerika ülkelerinde de yapılacak tekstil yatınmlan sonucu, bu grup ürünlerin üretimindeki arz fazlalığı ve rekabet, bırakınız azalmayı, daha da artacaktır.
C) Bu gruptaki ürünlerin Standard poliester, polipropilen elyaf ve iplik üretiminden başlayıp konfeksiyonuna kadar olan üretimleri, aynı zamanda bu gruptaki ürünlerin en büyük tüketicisi de olacak olan sanayileşmekte olan veya yeni sanayileşmiş ülkelerde gerçekleştirilecektir.
Türkiye'nin durumuna bir göz atacak olursak: Başta kısa elyaf iplikçiliği olmak üzere, Avrupa'nın en büyük tekstil ve konfeksiyon üretim kapasitesine sahip olan Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sanayii'nin, orta-üst seviyede sıradan ve modaya yönelik ürünler üreten bir pozisyona sahip olduğunu görmekteyiz.
Orta-uzun vadedeki gelişmelerle ilgili olarak yukanda arz edilen beklentilerin ışığı altında, Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sanayiinin yol haritasını çizmeye çalışırsak, bana göre yine 3 husus ön plana çıkmaktadır:
1. Türkiye'nin, Dünya'da en büyük arz fazlalığının yaşandığı ve yaşanacağı sıradan, ucuz tekstil ürünlerinin üretimine ağırlık vermeye devam ederek, başta Çin ve Hindistan olmak üzere Asya, Afrika ve Güney Amerika ülkeleriyle rekabet etmeye çalışması, yapılabilecek en büyük hata olacaktır.
2. Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sanayii'nin özgün tasarım, kalite, verimlilik, pazarlama ve dağıtım yeteneklerini daha da geliştirerek, üst sınıf modaya yönelik ürünler ve moda-marka ürünler grubuna yönelmesi şarttır. Basitleştirilmiş olarak söyleyecek olursak, Türkiye'nin İtalya'nın bugünki pozisyonuna benzer bir pozisyona gelmesi ve hatta İtalya'nın boşaltacağı yeri doldurmayı hedeflemesi gerekmektedir.
3. Uzun vadede en cazip Pazar, şu anda kuluçka safhasında bulunan "Çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünleri" pazan olacaktır. Bu pazarın kaymağını yiyenlerin, bu bilgi yoğun ürünleri araştınp geliştiren ülkeler olacağını da göz önüne alarak, Türkiye'nin hemen bu ürünlerin araştırılıp geliştirilmesine de başlaması şarttır.
Ancak utanarak itiraf etmek zorundayım ki, Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sanayii'nin şu andaki eğitim-öğretim ve araştırma-geliştirme ihtiyaçlarına cevap vermekten uzak olan, çok acil ve ciddi önlemler alınmadığı takdirde Türk Tekstil ve Konfeksiyon Sanayii'nin üst sınıf modaya yönelik ürünler ve moda-marka ürünler grubuna yönelmesini sağlayacak eğitim-öğretim ve Ar-Ge hizmetlerini verebilmesi de çok şüpheli olan, başta üniversiteler olmak üzere Türkiye'deki mevcut tekstil eğitim-öğretim ve Ar-Ge kuruluşlarının, çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünlerinin araştırılıp geliştirilmesi ve üretilmesi konusunda başarılı olabilmesi kesinlikle mümkün değildir.
Bunun için, yeterli bütçe ve altyapıya sahip yeni Ar-Ge Merkezleri kurulmalı ve herşeyden önce hemen Dünya'nın önde gelen tekstil üniversite ve Ar-Ge merkezlerinde Ar-Ge uzmanları yetiştirtmeye başlanılmalıdır. Benim gibi dinozorlarla ve bizim yetiştirdiklerimizle bu iş olur zannediyorsanız, ne yazık ki yanılırsınız.
SON SÖZ: Sanayilerin geleceği için en emin ve ucuz sigorta, kaliteli eğitim-öğretim ile araştırma-geliştirmedir. Vaktinde sigorta yaptırmayanların, felaket geldiğinde ağlamaya da hakları yoktur.
1343  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Patent Tescil : Ocak 25, 2010, 11:10:07 ÖS
patent tescil


Patent Nedir ? Patent buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre (en az 7 en fazla 20 yıl) üretme, kullanma, satma veya ithal etme hakkıdır.
Türkiye'de Patent Konusunda Yetkili Kurum Neresidir ? Bu konuda tek yetkili kurum Türk Patent Ensitüsü'dür.
Patentle Korunacak Buluşlarda Hangi Kriterler Aranır ? Bir buluşun; patent başvurusundan önce yazılı, sözlü veya diğer şekilde açıklanmamış olması şartını içeren 'yenilik', konusunda uzman bir kişinin kolayca düşünüp ortaya koyamayacağı bir buluş olma şartını içeren 'tekniğin bilinen durumunun aşılması' ve buluşun pratiğe geçirilebilir olması şartını içeren 'sanayiye uygulanabirlik' özelliklerine sahip olması gerekir.
Hangi Buluşlara Patent Alınamaz ? Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metodları, zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar, edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları, bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller, konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar, bitki ve hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri, patentle korunamazlar.
Faydalı Model Nedir, Avantajları Nelerdir ? Yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik kriterlerini taşıyan buluş sahiplerine verilen 10 yıllık bir koruma hakkıdır. Genel anlamda, KOBİ'lerin buluş üretme ve bunları sanayiye uygulanmasını teşvik amacıyla geliştirilmiş, patente oranla daha az maliyetli, işlemleri daha kısa süren basit bir sistemdir. Ancak, faydalı modelle kimyasal bileşikler, kısmen elektronik devreler, usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünler korunamamaktadır.
Patent Başvurusundan Önce Neler Yapılmalıdır ? Başvurudan önce ve hatta Ar-Ge çalışmasına başlamadan önce buluşun teknik alanıyla ilgili bir patent araştırmasının yapılması son derece önemlidir. Bu araştırma sonucu ele geçen verilerle, buluşun dünyadaki benzerleri görülerek başvuru daha dikkatli hazırlanabilir. Ya da Ar-Ge çalışmaları bu veriler ele alınarak yönlendirilebilir. Kapsamlı bir patent araştırmasının maliyeti 1000 - 2000 $ dolar arasında değişmekle beraber, İsteyenler WeBCaNaVaRi'na Üye Olmadan Link'leri ve Kod'ları Göremezsiniz.
Link'leri Görebilmek İçin. Üye Ol. veya Giriş Yap.
www.ep.espace.net
adresinden sınırlı bir araştırma yapabilirler.
Buluşla İlgili Koruma Ne Zaman Başlar ? Patent başvurusu için gereken evrakların Türk Patent Ensititüsü'ne evrak girişinin gerçekleştiği gün koruma başlar. Ancak, buluş henüz bir inceleme veya araştırmaya tabi tutulmadığı için, patentin getirdiği yaptırım haklarını en azından buluş ilanı çıkıncaya kadar (bu süre başvuru tarihinden itibaren 18 aydır) kullanmamak daha sağlıklı olur.
Türkiye'de Kaç Çeşit Patent Sitemi Vardır ? İncelemeli patent (koruma süresi 20 yıl), incelemesiz patent (koruma süresi 7 yıl) ve faydalı model (koruma süresi 10 yıl) olmak üzere üç çeşittir.
Türkiye'de Patent İşlemlerinin Maliyeti ve Süresi Nedir ? İncelemeli patent maliyeti seçilen inceleme ve araştırma otoritesine bağlı olarak 1750 - 3500 $ dolar arasında değişmektedir. Tahmini belgeye bağlanma süresi :
30 - 40 aydır. İncelemesiz patent maliyeti seçilen araştırma otoritesine bağlı olarak 1250 - 2500 $ dolar arasında değişmektedir. Tahmini belgeye Bağlanma Süresi :
20 - 24 aydır. Faydalı model maliyeti buluşun kompleksliğine bağlı olarak 400 - 500 $ dolar arasında değişmektedir. Tahmini belgeye bağlanma süresi : 10 - 12 aydır. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, yukarıda belirtilen ücretlerin bir anda değil, patent alma süreci boyunca (bu süreç 2 - 4 yıl arasında değişmektedir) gerekli zamanlarda ödeniyor olmasıdır. Ayrıca bu ücretlere ek olarak, buluş sahipleri her yıl TPE'ye yıllık harçlarını ödemek zorundadırlar.
Buluş Sahibi Belgeyi Aldıktan Sonra Neler Yapmalıdır ? Begeye hak kazanıldığını belirten ilanın Resmi Patent Bülteni'nde yayınlanmasının ardından 3 sene içinde buluş sahibinin Türk Patent Enstitüsü'ne buluşu kullanıldığını kanıtlamaı gerekir. Ayrıca, patent ya da faydalı modelin koruma süresi boyunca her yıl gerekli yıllık ücretlerin Türk Patent Enstitüsü'ne ödenmesi zorunludur.
Türkiye'de Alınan Bir Patent Tüm Dünyada Geçerli midir ? Hayır. Bir buluşun patentle korunması için, koruma istenen her ülkede o ülkenin patent ofisine başvuru yapılması gerekir.
Yurtdışında Patent Başvurusu Nasıl Yapılır ? Temel olarak yurtdışında üç şekilde koruma talep edilebilir. Klasik patent : Koruma sadece 2 - 3 ülkeyle sınırlı kalacaksa tercih edilmelidir. Her ülke için tek tek başvuru yapılıp her ülkede ayrı ayrı tüm patent süreci (araştırma, inceleme) tekrarlanır. PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) : Koruma çok sayıda ülkede talep edilecekse tercih edilmelidir. Tek bir başvuru ile PCT'ye üye 108 ülkenin tamamında koruma talep edilebilmektedir. PCT patenti bir belge değildir. Araştırma ve inceleme işlerinin ortak yapıldığı bir sistemdir. EPC (Avrupa Patent Sözleşmesi) : sadece Avrupa kapsamında (20 Avrupa ülkesi) bir koruma düşünülüyorsa tercih edilmelidir.
Patent Buluş Sahibine Ne Tür Haklar Sağlar ? 1- Direkt rekabet olmaksızın buluşun avantajlarından yararlanılması, 2- Alınıp satılabilir bir mülkiyet olması, 3- Rakiplerin ticari faaliyetlerini kısıtlaması, 4- Lisans verilmesi suretiyle kiralama ve değiş - tokuşa imkan tanıması, 5- Rakiplerce neyin korunduğunu ve neden uzak durulması gerektiğini öğrenilmesi, 6- Taklit halinde yasal uygulamalar, cezalar, mahkeme masrafları, ticari utanç ve
tazminat.
1344  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Iplik Rutubeti Üzerine Etkisinin Tespiti : Ocak 25, 2010, 11:09:27 ÖS
İplik Rutubeti Üzerine Etkisinin Tespiti

Teknolojinin gelişmesine paralel olarak iplik makinelerinin üretim hızlarının artması ve yeni iplik metotlarının kullanılmaya başlanması yüksek üretimi beraberinde getirmiştir. Bunun yanında pamuğun selüloz esaslı bir lif olması ve selüloz liflerinin higroskopik (nem çekici özelliği olan lifler) özellik göstermesi iplik üretimi sırasında pamuk ipliği ortamın rutubet oranına yakın bir rutubete sahip olmasına neden olmaktadır. Pamuk ipliğinin bu özelliği ve üretim sırasındaki yüksek hızlardan kaynaklanan sürtünme ve makinelerin ısınmasından dolayı bünyesinde bulundurduğu rutubetin bir kısmını kaybetmektedir. Bütün bunların sonucu olarak pamuk İplikleri iplik makinesinden çıktıklarında bobin halde rutubetleri %4-6 arasında olmaktadır. Eğer iplikler işletmenin kendi bünyesinde kullanılmayıp satılacak ise ipliklerin rutubetleri, %8 olan ticari rutubet ile arasındaki fark ya faturaya ilave edilerek çözülmekte yada değişik metotlarla ipliğe rutubet verilerek ipliğin rutubetinin ticari rutubet seviyesine çıkarılması sağlanmaktadır (Tarakçıoğlu, I. 1979. İplik Kondisyonlamanın Önemi, 1993, Yüksel, B. 1986). pamuk liflerinin yaş kopma dayanımlarının kuru kopma dayanımlarından yüksek olmasından dolayı (Tarakçıoğlu, I., 1979) bünyedeki rutubetin azalması ile ipliğin mekanik özelliklerinin azalmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda pamuk ipliğinin bünyesinde bulunan rutubetin (kristal su veya higroskopik nem) liflerin sağlamlık, buruşmazlık, esneklik ve tutum gibi özellikler üzerine de etkisinin olması ipliğin bünyesinde bulunan rutubetin önemini arttırmaktadır. Bu aşamada ipliklerin hangi kondisyonlama şartlarında kondisyonlanacağı deneme yanılma sonucu tespit edilmektedir. Fakat bulanık mantık kullanılarak kondisyonlama şartlarının tespiti yapıldığında istenen rutubet oranının hangi kondisyonlama şartlarında yapılacağı kolayca tespit edilebilmektedir.
Bu çalışmada; iplikte istenen rutubet miktarına göre hangi kondisyonlama şartlarının gerektirdiği tespiti yapılmaya çalışılmış ve elde edilen sonuçlar deneysel sonuçlarla karşılaştırılarak elde edilen sonuçların deneysel çalışmalar sonucu elde edilen sonuçlarla benzerlik gösterdiği görülmüştür.

2. İPLİĞİN KONDİSYONLANMASI

İpliğin kondisyonlanması için çok çeşitli rutubetlendirme yöntemleri kullanılmaktadır. Bu yöntemlerden biri olan kondisyonlama odalarında iplikler rutubetli ortamda bekletilerek istenen rutubet miktarına ulaşılmaya çalışılır. Fakat istenen rutubet miktarına ulaşmak için 24 saat ile 60 saat arasında uzun bir zamana ihtiyaç vardır. Bunun yanında kondisyonlama odalarında kondisyonlanan bobinlerin dış kısımları rutubetli fakat bobinin iç kısımlarda kuru ipliklerin olması ipliğin daha sonraki işlemlerde performansının düşmesine neden olmaktadır (Şekil.2). Aynı zamanda bu işlemin yapılabilmesi için çok geniş alana ihtiyaç duyulduğundan işlemin ekonomikliği tartışılır hale gelmektedir. Bundan dolayı uzun depolama durumlarında rutubetin bir kısmı buharlaşarak bobinlerin rutubet miktarı azalmaktadır. Ayrıca yüksek oranda verilecek rutubet, beklemelerin uzun olduğu durumlarda küflenmeye yol açabilmektedir (Contexxor Sisteminin Sağladığı Gelişmeler, 1993, Yarn Conditioning And Steaming İn The Nineties, 1993).
Doksanlı yıllarla birlikte gelişen Vakumlu ortamda doymuş buharla düşük sıcaklıkta kondisyonlama, su buharının fiziksel özelliklerinden yararlanarak ve basit fizik kurallarına dayanarak geliştirilmiştir. Sistem şu şekilde çalışır: Rutubetin ipliğin en iç noktalarına ulaşmasını engelleyen bobinin içinde ve ipliklerin arasında bulunan havanın boşaltılması esastır.Bunun için vakumla ortamın havası boşaltılır. Bu vakum %98 ‘e kadar çıkarılabilir. Bu çok yüksek vakum sayesinde buharın ipliğin en dip noktalarına kadar nüfuzu ve her şartta ipliğin çekirdeğine kadar her noktada eşit şekilde buharlanması mümkün olmaktadır.
Dışarıda İçerde Dışarıda İplik bobini gözenekli bir yapıya sahiptir. Vakum sonucu iplik bobininin içinde bulunan hava emilerek dışarı atılır. Böylece hiçbir engelleme olmadan buhar bobinin içine girebilir. Doymuş buhar bobin içinde bir ısı köprüsü teşkil eder. Bu köprü üzerinden ısı bobinin en derin noktalarına kadar nüfuz eder. Vakumlu ortama rutubet buhar veya sıcak su halinde dışarıdan direkt verilir ise Direkt kondisyonlama yapılmış, eğer rutubet kazanın içinde bulunan suyun ısıtılarak buharlaştırılması ile sağlanır ise İndirekt kondisyonlama yapılmış olur (Ballet, J.N., Ph Welker GmbH., 1997).

3. BULANIK MANTIK

Bulanık mantık sadece doğru ve yanlıştan oluşan klasik mantığın genelleştirilmiş halidir. Klasik mantıkta kısmi doğrular yoktur. Söz konusu olan ya "tamamen doğru" dur ya da "tamamen yanlış". Halbuki kısmi doğru olarak nitelendirebileceğimiz ifadeler ne "tamamen doğru" dur, ne de "tamamen yanlış". Bu tür ifadelerin tanımlanmasında klasik mantık yetersizdir. Oysa ki, bulanık mantık' de her şey bir değerle ifade edilebilir (L. A. Zadeh, 1978).
Bulanık mantık ile ilgili en önemli özellik, insanın sağduyusuna dayanarak akıl yürüttüğü durumları matematiksel olarak modellemeye imkan tanımasıdır (Zadeh L. A. 1965). Niçin böyle bir modellemeye ihtiyaç var? Makineler rutin işleri yapmada son derece başarılılar. Ancak yeterli bilgi mevcut değilse veya bilgi belirsiz ise bir makinenin başarısından söz etmek mümkün olmaz. Bu tarz işlerde insan emeğinden yararlanılır, çünkü insanlar kendi gözlemlerinden, tecrübelerinden yararlanarak karar verebilme yeteneğine sahiptir. İşte bu noktada bulanık mantık ön plana çıkar (Z.Şen, 1999).
Klasik mantık sistemlerinin belirsizlik durumunda başarılı olamamalarının iki ana sebebi vardır: 1 .Bu tür sistemler günlük konuşma dilinde kullanılan deyimleri ifade edemez. Bu, anlam belirsiz olduğunda çok önemlidir.2 .Bu tür sistemlerde bir çıkarım mekanizması söz konusu değildir.
Bulanık mantık de ise bilakis, konuşma dilinde kullanılan her bir sıfat, bir değişken üzerinde elastik bir kısıt olarak tanımlanır. Bu tür elastik kısıtlar birbiri ardından takip edilerek bir sorgunun yanıtına ulaşılır, bir çıkarım yapılmış olur. Bulanık mantık' ta önemli olan, çıkarım zincirinin kısa olmasıdır. Başka bir deyişle, hiçbir kuralın sonucu başka bir kuralın içinde kullanılamaz, bu sayede kısa çıkarım zincirleri elde edilir (M. C. Kayacan, M. Dayık, 2001).
Bulanık mantığın klasik mantıktan farkı şu temel başlıklar altında toplanabilir.
1. Aristo mantığında ifade ya doğrudur {1} ya da yanlış {0}. Çoklu-değerli (mutivalued) mantıkta ise bir ifade doğru olabilir {1}, yanlış olabilir {0} ya da ikisinin arasında bir doğruluk değerine sahip olabilir {l/2}. 0 ile 1 arasında doğruluk değerine sahip olan şey sonlu veya sonsuz bir kümenin elemanı olabilir. Halbuki bulanık mantık' te doğruluk değerleri böyle bir kümenin tüm alt kümelerinden de seçilebilir. Yani, bulanık doğruluk değerleri [0,1] sürekli tanım aralığından alınan gerçek sayılardan ibarettir.
2. Klasik mantıkta kullanılan ifadeler katidir: kardeşlik, ölü ya da diri olmak gibi. Bulanık mantık' te ise ifadeler kati olabilecekleri gibi çoğunlukla bulanık' dir, kıyaslanabilir: uzunluk, kısalık; genç olmak, yaşlı olmak; sıcak, soğuk gibi.
3. Klasik mantıkta değişkenleri niteleyenler iki tanedir: "Bütün"ve "bazı". Bütün insanlar bütün ağaçlar, bazı sorular vs. Bulanık mantık' te niteleyenler de bulanık' dir: Çok, çok az, az, en çok vs.
4. Klasik mantıkta sözel (dile ait, dilbilimsel) değişkenler kullanılmazken, bulanık mantık sözel değişkenleri temel alır.
Bulanık mantık, matematiksel limitlerinde klasik mantığa dönüşmektedir. Dolayısıyla, bulanık mantık klasik mantık özelliklerinin yanı sıra daha birçok tamamlayıcı özelliğe de sahiptir.
Ayrıca, bulanık mantık, matematiksel olarak ifade edilemeyen, sadece girdi-çıktı ilişkisi bilinen fonksiyonların tahmininde de kullanılır. Bulanık mantık, sözel tenimler olarak ifade edilen girdi ve çıktı arasındaki ilişkiyi kullanarak matematik-sel denklemi bilinmeyen herhangi bir fonksiyonun özelliklerine yakın özellikler gösteren bin model oluşturulmasına imkan verir. Bu anlamda bulanık mantık, modelden bağımsız, belirli bir yapısı olan ve fonksiyon yakınsamada kullanılan önemli bir araçtır. Literatürde birleşim ve kesişim fonksiyonlarının çok farklı tanımları mevcut. Ancak en çok kullanılanları MAX ve MIN işlemcileri. Birleştirme işlemcileri için ise tek bir tanım söz konusu. Burada verilen tanımları şimdi de grafiksel olarak inceleyelim. Varsayalım A, 5 ile 8 arasındaki bir bulanık kararlılık, B ise 4 civarında tanımlanmış bir bulanık sayı olsun. Şekil 4 ve 5, A ve B' nin grafiksel ifadesini gösteriyor. Bu durumda grafiksel gösterimi Şekil 6' da A ile gösterilen çizgi ile gösterildiği gibidir.
A ve B bulanık değerlerine sırasıyla kesişim ve birleşim fonksiyonları uygulandığında elde edilen bulanık kümeler şekil 7 ve 8' de gösterildiği gibi olur. Birer bulanık küme olan elde edilen sonuçlar, şekillerde taralı alan ile gösterilmiştir.
Bulanık mantık' ın uygulama bulduğu en önemli alan bulanık sistemlerdir. Bulanık sistemler lineer sistemlerle modellenemeyen veya uzman bilgisi gerektiren durumlarda kolaylıkla kullanılıyor ve son derece başarılı sonuçlar veriyor. Bulanık sistemler başlıca üç parçadan oluşur: Kural tabanı, üyelik fonksiyonları ve çıkarım mekanizması. Genel olarak bahsedecek olursak, sistem girdileri üyelik fonksiyonları üzerinden kural tabanına uygulanır ve çıkarım mekanizması kullanılarak sistem çıktısı elde edilir. Sistem çıktısı elde edilene kadar geçen aşamalar ise bulanıklaştırma, çıkarım ve durulaştırma' dır.
Orijinal sistemden gelen ham veri kullanılmadan evvel öncelikle bulanıklaştırılır. Başka bir deyişle, tanımlı her bir sözel terime karşılık gelen üyelik değeri hesaplanır. Bu,
bulanıklaştırma aşamasıdır. Ardından kural tabanındaki kurallar vasıtasıyla bulanık çıkarım yapılır. Bulanık çıkarım neticesinde elde edilen, tek bir gerçek değer değil, bir gerçek değerler kümesi yani bir bulanık kümedir. Halbuki gerçek sistemlerin çıktıları tek bir gerçek değer olarak ifade edilir. Hasılı bulanık çıkarım neticesinde elde edilen bulanık kümenin tek bir gerçek değer ile ifade edilmesi gerekir. İşte bu aşama durulaştırma aşamasıdır. Değişik durulaştırma yöntemlerinden biri tercih edilerek sistem çıktısı elde edilir. Literatürde mevcut olan durulaştırma yöntemleri arasında ağırlık metodu, en büyük üyelik derecesi metodu, ağırlıklı ortalama metodu, ortalama en büyük üyelik derecesi metodu, en büyük alan merkezi metodu, ilk ve son üyelik derecesi metodudur.

4. İPLİK RUTUBETİNİN BULANIK MANTIKLA TESPİTİ

Bulanık mantıkla iplik rutubetinin tespit edilebilmesi için giriş üyelik fonksiyonlarının (iplik rutubetine en fazla etki eden değişkenler) tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada iplik rutubetine etki eden en önemli faktörler kondisyonlama basıncı ve sıcaklığı olarak tespit edilmiştir. İplik rutubetinin tespitinde kullanılan bulanık mantık yöntemi Şekil 9’ da verilmiştir.
İplik rutubetinin belirlenmesinde etken olan kondisyonlama basıncı ve sıcaklığı değişkenlerinin üyelik fonksiyon sayıları ve ayak genişliklerinin tespiti deneysel çalışmalardan elde edilen verilerden ve uzman görüşlerden yararlanarak tespit edilmiştir.
Şekil 10 ve 11’ de giriş üyelik fonksiyonları verilmiştir.
Çıkış üyelik fonksiyonu olarak seçilen iplik rutubeti üyelik fonksiyon sayısı ve ayak genişlikleri Şekil 12’ de verilmiştir.
Belirlenen üyelik fonksiyonlarının birbiri arasındaki ilişkinin anlaşılabilmesi için kural tabanının oluşturulması gerekmektedir. Bulanık mantık kural tabanının oluşturulabilmesi için ya deneysel verilerden yada uzman görüşlerden yararlanılır. Üyelik fonksiyonları arasında “EGER ……İSE……” (İF……..THEN……..) şeklinde bir ilişki kurularak bulanık mantık kural tabanı elde edilir.
Girilen üyelik fonksiyonları oluşturulan bulanık mantık kural tanını yardımıyla matlab programında çözülmüştür. Bulanık mantık programından elde edilen çözüm Şekil 13’ de verilmiştir.

5. TARTIŞMA VE SONUÇ

Bu çalışmada iplik rutubeti üzerine etki eden faktörlerden kondisyonlama basıncı ve sıcaklığının iplik rutubeti üzerine etkisi bulanık mantık yardımıyla tespit edilmiştir. Elde edilen sonuca göre, kondisyonlama basıncı ve sıcaklığının etkisi açık bir şekilde görülmektedir. Kondisyonlama basıncının iplik rutubeti üzerine etkisinin %80 ile %90 arasında artan bir şekilde olduğu, %90 ile %100 arasında iplik rutubetine etkisinin olmadığı açık bir şekilde görülmektedir. Kondisyonlama sıcaklığında ise 550C ile 600C arasında sabit olduğu, 600C ile 700C arasında artan bir şekilde iplik rutubeti üzerine etkisinin olduğu açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Yine 700C ile 750C arasında rutubet üzerine etkinin olmadığı ve 750C ile 800C arasında artan bir şekilde rutubet üzerine etkisinin olduğu anlaşılmaktadır. Elde edilen bu sonuçlar M. Dayık, Ö. Özdemir (M. Dayık, Ö. Özdemir, 2001)’ İn fabrika ortamında yaptığı deneysel sonuçlarla benzediği görülmüştür.
Elde edilen sonuçlardan, kondisyonlama basıncının en uygun %80 ile %90 arasında olduğu ve bu basınçtan daha yukarı çıkmanın maliyeti arttırmaktan başka bir işe yaramadığı, kondisyonlama sıcaklığında ise; istenen rutubet miktarına göre en uygun sıcaklık 550C, 600C-700C arası ve 800C’ nin yukarısındaki kondisyonlama sıcaklıklarının tercih edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
1345  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Ticari Terimler Sözlüğü : Ocak 25, 2010, 11:09:04 ÖS
.
Acceptable quality Standard : Kabul edilebilir kalite standardı
Acceptance : Kabul
Acceptance bill : Ödenecek poliçe
Acceptance credit : Kabul kredisi
Accepting bank : Kabul bankası
Acredition : Akreditasyon
Actual export : Fiili ihracat
Actual import : Fiili ithalat
Ad valorem duties : Ad valorem vergiler
Additional Code : Ek kod
Additional Protocol : Katma protokol
Advance bill : Avans poliçesi
Advertisement : Reklam
Agent : Acenta
Agreement : Anlaşma
Air freight : Hava navlunu
Air freight : Hava taşıma
Air freight Insurance : Hava taşıma sigortası
Airvvay bill : Hava taşıma senedi
Amendment : Tadilat
Anti-dumping duties : Anti-damping vergileri
Applicant : Akredetif amiri
Arbitrage : Arbitraj
Arbitration : Hakemlik
Assets/bonds : Menkul kıymetler
Association Commitee : Ortaklık komitesi
Association Council : Ortaklık konseyi
ATA Carnets : ATA karneleri
ATR Document : ATR belgesi
Auction : Açık arttırma
Autonomous tariff system : Otonom gümrük tarifesi sistemi
Average : Avarya
Back freight : Geri dönüş navlunu
Back order : Karşılanmamış spariş
Back to back credit : Karşılıklı akreditif
Balance of foreign trade : Dış ticaret bilançosu
Balance of payments : Ödemeler dengesi
Balance sheet : Bilanço
Bale : Balya
Bank acceptance : Banka kabulü
Bank credit : Banka kredisi
Bank receipt : Dekont
Banker's indemnity ör guarantee : Banka teminatı veya garantisi
Barter : Takas
Benefficiary : Lehdar
Benelux : Benelüks
Bern Union : Bern Birliği
Best buy : En uygun satın alma
Bilateral agreement countries : Anlaşmalı ülkeler
Bilateral trade agreements : iki-yanlı ticaret anlaşmaları
Bill Broker : Kambiyo acentası
Bill of carriage : Hamule senedi
Bill of credit : Kredi mektubu
Bill of entry : Gümrük beyannamesi
Bill of exchange, draft (B/E) : Poliçe
Bill of lading (B/L) : Konşimento
Black list : Kara liste
Black market : Kara borsa
Blank acceptance : Açık kabul
Blank Bill : Açık poliçe
Blank cheque : Açık çek
Blank endorsement : Beyaz ciro
Blocked currency : Bloke para
Bond, Bill : Bono
Bonded goods : Antrepolanmış mallar
Boycott : Boykot
Brand name : Marka adı
Break even point : Başa baş noktası
Broker : Komisyoncu
Brussels Tariff Nomenclature : Brüksel Tarife Nomanklatörü
Buy-back : Geri satın alma
Buyer : Alıcı
Buyer's credit : Alıcı kredisi
Buyef's market : Alıcı piyasası
Buying rate : Alıcı kuru
Cabotage : Kabotaj
Capital : Ana para
Capital : Sermaye
Capital Market : Sermaye piyasası
Carriage and insurance paid to : CİP
Carriage Paid To : CPT
Cartel : Kartel
Casch discount : Nakit iskontosu
Casch on delivery : Mal karşılığı ödeme
Casch payment : Peşin ödeme
Certificate : Sertifika
Certificate of analysis : Analiz raporu
Certificate of circulation : Dolaşım belgesi
Certificate of f inspection : Ekspertiz raporu
Certificate Manifacturing Competence : imalat Yeterlilik Belgesi
Certificate of origin (c/o) : Menşe şehadetnamesi
Certificate of weight : Çeki listesi
Certified invoice : Tasdikli fatura
Charter contract : Çarter Sözleşmesi
Charter-party : Çarter parti
Check-list : Kontrol listesi
Claim : Sigorta talebi
Clause : Kloz
Clearance outvvards : Gümrük çıkış izni
Combined transport Bill of lading : Birleşik nakliye konşimentosu
Combined transport documents : Karma taşıma vesaiki
Commercial agent/ representative : Mümessil
Commision agent : Komisyoncu acenta
Commision agent : Alım satım aracısı
Commodity bilis : Emtia senetleri
Common carrier : Taşımacı
Common Customs Tariff : Ortak Gümrük Tarifesi (OGT)
Comparative advantage : Karşılaştırmalı üstünlük
Compensation : Denkleştirme
Compensatory levy : Fark giderici vergi
Competitive prices : Rekabetçi fiyatlar
Compound interest : Bileşik faiz
Consigment distribütör : Konsinye dağıtıcı
Consignation : Konsinyasyon
Consignee : Konsinye
Consul : Konsolos
Consular invoice : Konsolosluk faturası
Contract of affreightment : Deniz taşımacılığı sözleşmesi
Contractual tariff : Antlaşmalı gümrük tarifesi
Cost : Maliyet
Council of Europe : Avrupa konseyi
Counter guarantee : Karşı teminat
Counter guarantee : Kontrgaranti
Counter purchase : Bağlı muamele
Counter trade : Karşılıklı ticaret
Court of justice : Avrupa Toplulukları Adalet Divanı
Credit Insurance : Kredi sigortası
Cross rate, cross exchange : Çapraz kur
Currency : Dolaşımdaki para
Current exchange rate : Cari kur
Customs : Gümrük
Customs broker : Gümrük komisyoncusu
Customs clearance : Gümrük muayenesi
Customs Cooperation Council Nomenklature : Gümrük Tarifesi istatistik Pozisyonu
Customs declaration : Gümrük bildirimi
Customs duty : Gümrük vergisi
Customs vvarehouse : Gümrük antreposu
1346  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Verimlilik : Ocak 25, 2010, 11:08:36 ÖS
Verimlilik Karlılık ve Rekabet için Türkiye'de Hazır Giyim
Sektörünün Yeniden Yapılanma İhtiyacı

Hazır giyim sektörü Türk milli ekonomisinin en dinamik sektörlerinden birisidir. Fakat bugün Türkiye, hazır giyim piyasasında diğer ülkelerin düşük işgücü maliyeti karşısında gittikçe artan bir şekilde çok güçlü rekabetiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu nedenle Türk üreticiler, işletmelerini yeniden yapılandırmak yerine, üretim faaliyetlerini başta Bulgaristan ve Romanya'nın takip ettiği Makedonya, Moldavya vs. gibi yakın ve komşu ülkelere transfer etmeyi tercih etmektedir. Üretim faaliyetlerini transfer etmenin temel felsefesi, Türkiye'deki fabrikalarına göre bu ülkelerde birim maliyetleri daha düşürebileceklerini düşünmeleridir. Bunun ilk göstergesi Türkiye'deki işgücü maliyetinin bu ülkelere oranla daha yüksek olmasıdır. Fakat maliyet, müşterinin bir üründe aradığı 3 unsurun en sonuncusudur;
İlk olarak : KALİTE
İkinci olarak : TESLİM
Üçüncü olara : MALİYET
Kalitesi düşük olan ürünlerin müşteriler tarafından kabul edilmeyeceği açıktır. İşletmeler, müşterilerinin taleplerini istenilen zamanda karşılayamazsa yani dağıtımı zayıfsa, ya bir daha ürün talepleri müşteriler tarafından kabul edilmeyecek yada daha düşük fiyatı kabul edecekler veya muhtemelen daha yüksek bir ulaştırma maliyetine katlanacaklardır.
Maliyeti düşürmek ise diğer iki faktöre bağlıdır (Kalite ve zamanında teslim). Eğer işletmeler diğer iki koşulu yerine getirmezlerse başarılı olamazlar. Diğer yandan eğer kalite iyi, dağıtım süresi hızlı ve zamanında ise maliyette de başarı sağlanabilir. Üretim faaliyetlerini bu ülkelere transfer eden Türk hazır giyim işletmelerine sormak isterim, amaçlarına ulaşmada kendilerinin ne yaptığına ilişkin dürüst yanıtları nelerdir.?
1) Yüksek kalite ürünlere mi sahipler ?
2) Müşterilerinin taleplerini zamanında karşılayabiliyorlar mı yani tedarik ve teslim hizmetleri iyi mi?
3) Maliyetlerini kontrol altına almak için bir bütçeleme sistemine sahipler mi?
Sonuç olarak, üreticilerin kendilerine şu soruyu sorması gerekir, ucuz işgücü avantajı,
gerçek bir avantaj mıdır? Yoksa ekstra maliyetlerin oluşumuna küçük etkisi nedeniyle mi tercih edilmektedir? Aşağıda belirtilen sorunlar maliyete etki etmiyor mu ?

Kötü dikiş kalitesinin düzeltilmesi,
Siparişlerin dağıtımının zamanında yapılabilmesi için havayolu veya diğer hızlı ulaştırma araçlarının kullanılması,
Müşteri hakları,
Düşük kaliteden dolayı iade edilen ürünler,
Üretim aşamalarında nitelikli personelin yanlış yerlerde muhafaza edilmesi vb.

ABD'deki işçilik saat ücretleri (Sosyal haklarla birlikte), Türkiye ile kıyaslanamayacak şekilde yüksektir, hele dünyadaki en başarılı hazır giyim endüstrilerinden birisi olan İtalya, işgücü maliyetleri oldukça yüksek düzeydedir.
Onların başarısının sırrı düşük işgücü maliyeti değildir.

Pazarlama stratejisi ve yüksek verimlilik düzeylerine ulaşılmasını sağlayan organizasyon yapısıdır.

1. Pazarlama Stratejisi :
Türk imalatçılar daha fazla katma değeri olan sofistike ürünler üzerinde yoğunlaşmalıdır. Bu günlerde pazarda, hızlı teslim (Quick Response), küçük ölçekli siparişler ve ürün modellerindeki hızlı dönüşüm trendleri gündemde bulunmaktadır. İspanyol firmaları bu hızlı değişim yapısı sayesinde önemli başarılar elde ediyorlar. Türk hazır giyim endüstrisi bu alanda uzun bir tecrübeye sahiptir. Yetenekli işgücü ve kendine özgü organizasyon yapısı ile amaçlarına kolaylıkla ulaşabilir.

2. Organizasyon :
Türk hazır giyim endüstrisinin eksikliği işte budur. Ne yazık ki çok az şirkette pazarlamaya ve bütçelemeye ciddi yönelme vardır. Şirketler, üretim maliyetlerini uluslararası üretim düzeylerine paralel getirmelidirler. Bu amaca ulaşabilmek için tüm üretim tekniklerini, yöntemlerini ve yönetim tarzına bakışını yeniden kurması ve yerine getirmesi gerekmektedir. İşletmelerin yüksek kalitede ürünler üretmek, hızlı dağıtım ve optimum maliyet hedefine ulaşabilmesi için dikkat etmesi gereken belli başlı önemli noktaların listesi aşağıda sunulmuştur.

a.) Organizasyon Şeması :
Her bir işletmenin tüm pozisyonları açık bir şekilde belirleyen, iş tanımlarını gösteren organizasyon şeması bulunmaktadır. Böylece kimin ne yapacağını anlamadığı bir durum ortaya çıkmayacaktır. Departmanlar arası çatışmalar minimun düzeye inecaktir. İş akışı daha etkili olacak ve hatalardan kaçınılacaktır.
b.) Direkt ve İndirekt Personel arasındaki Oran :
İndirekt personel (Üretimin direkt içinde olmayan personel : ortacılar, çaycı, planlama, muhasebe) işletmenin büyüklüğüne bağlı olarak toplam personelin maksimun %10 - %20 arasında olmalıdır.
c.) Kullanılan Standartlar :
Çoğu işletmede üretilen ürünlerin nitelikleri, esasları tepe yönetimin deneyimlerine dayanarak saptanmaktadır ki bu yanlış bir uygulamadır. Üretimde yer alan tüm farklı işlem aşamalarına ilişkin standart zamanlar olmalıdır.
d.) İş Yöntemleri :
Her bir iş istasyonu ve iş yöntemleri basitleştirilerek verimlilik artışları sağlanabilir.
e.) İş Tasarımlaması ve Planlaması :
İş istasyonları arasında bir iş istasyonundan diğerine işlerin transferinde kullanılan araçların tahsis edilmesi ve üretim akışının en iyi şekilde planlanması, her bir siparişin zaman kaybetmeksizin en kısa sürede karşılanmasını sağlayacaktır.
f.) Üretim Hattının Planlanması :
Herhangi bir siparişten önce üretim için gerekli olan standart zamana dayalı makine ve işgücü gereksinimlerinin değerlendirilmesi, siparişlere uygun iş akışını sağlar. Zamanlama ile ilgili çalışmalar - iş yöntemleri - planlama - iş akışının dengelenmesi, iş etüt departmanının görevleridir.
Ne yazık ki, Türkiye'deki hazır giyim endüstrisinde böyle bir departmana fazla değer verilmemektedir. Çoğu işletmede yukarıda sayılan tüm bu görevler uzun zamandır mevcut tecrübeleriyle tepe yöneticiler tarafından yürütülmektedir. Fakat temelde bu işler iş analistlerine aittir.
g.) Üretim Planlaması :
Bu, siparişi verilen ürünlerin zamanında dağıtılmasını ve iş akışının güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlayacaktır. Böylece üretim için gerekli tüm elemanlar zamanında sağlanacak ve daha doğru bir tahmini üretim süresi ortaya konacaktır.
h.) Ürün Özellikleri :
Üretilecek olan ürünün sahip olması gereken özellikler belirlenmelidir. Çünkü;
Hatalar üretimde aksamalara neden olabilir.
Elde edilen bilgi farklı modellerde temel maliyetlerin oluşmasına neden olacaktır.
ı.) Üretim Kontrolü :
Makinalardaki arızalar ve tamir işlemleri nedeniyle işin beklemesi vs. gibi farklı nedenlerden dolayı ortaya çıkan kayıp zamanlar ile birlikte teknisyenlerin performansı günlük olarak kaydedilmelidir. Çünkü bunlar işletmenin etkinliğini büyük ölçüde etkilemektedir. Zamanında bilgi alındığında, üretim yöneticisi veya tepe yöneticiler tarafından hızlı ve doğru kararlar ve önlemler alınabilir.
i.) Kumaş Tüketimi ve Fire Kontrolü :
Bazı durumlarda kumaş maliyeti, bir giysinin toplam maliyetinin %45'ine ulaşabilmektedir. Bu nedenle kumaş tüketimini ve firesini kontrol edecek bir sistemin gerekliliği açıktır. Ayrıca üretilen modellerin gerçek birim maliyetlerini başarılı bir şekilde izlemesine imkan verecek maliyet kontrol yöntemlerinin üretim içerisinde oluşturulmasını sağlayacaktır.
Bu iş akışında üretim maliyetinin etkisi hakkında işletmeye bilgi verecektir. Böylece her bir modelin kar veya zararı tahmin edilebilecektir.
j.) Kalite :
Başından beri kalite müşterinin en temel talebidir. Bu, prosedürler içerisinde en fazla dikkat edilmesi gereken bir konudur. Kalite, üretim boyunca her bir işlemin ve yapılan işin sonucudur. Bu, kaliteye esas teşkil eden hataların ve kayıpların meydana geldiği noktalarda çabaların yoğunlaşmasını temin eder. Haklı işler, bir yerde toplanmasından kaçınarak siparişlerin bulunduğu yerde doğru bir şekilde hatalar işaretlenebilir.
k.) Makine Bakımı :
Her zaman ekipmanın çalışma koşulları iyi olmalıdır. Ekipmandaki teknik problemlerin minimuma inmesini sağlayacak önleyici bakım programı gecikmelere yol açmadan kurulmalı ve çalıştırılmalıdır.
l.) Elektronik Veri İşleme Ekipmanı :
Elektronik veri işleme ekipmanı çoğu işletmelerde personel satış ve muhasebe departmanlarında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Elektronik veri işleme ekipmanının üretiminde kullanılması ile karlılık büyük ölçüde artmaktadır. Çünkü üretim sonuçları ve doğru önlemler hızlı alınacak ve bu nedenle kayıp zamanlarda daha çabuk kaçınılmış olacaktır.
m.) Eğitim :
Üretim konusunda personelin eğitilmesi, verimlilikte büyük kayıplara yol açmaksızın ürün modellerinin yüksek dönüşüm hızını kolaylaştıracaktır.
n.) Yatırımlar :
Herhangi bir yatırımın ekonomik analizden önce herhangi bir ekipmanın veya hizmetin satın alınmasının gerekliliği kanıtlanmalı ve ortaya konmalıdır. Ancak bu faktörlerden pek çoğunun Türkiye’de yetersiz olduğu söylenebilir.
Daha önce belirtildiği gibi, Türkiye’nin becerikli işgücüne sahip uzun geleneksel geçmişi olan bir hazır giyim sektörü mevcuttur. Biz inanıyoruz ki Türk imalatçıları,
• Pazarlama stratejilerini gözden geçirdiklerinde,
• Makine ve sistemlere (üretim ve yönetim sistemleri) gerekli yatırımı yaptıklarında,
• Personel eğitimine gereken önemi verdiklerinde,
• Web sayfalarını yaptırıp Tüm Dünya’ya açıldıklarında,
Türkiye hem karlılıkta ve hem de rekabette başarılı olabilecek ve yeni işgücü istihdam alanı sağlayacaktır.
1347  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Örme Makinelerinde Kullanilan Iğneler, Dayanim Şartlari... : Ocak 25, 2010, 11:08:17 ÖS
ÖRME MAKİNELERİNDE KULLANILAN İĞNELER, DAYANIM ŞARTLARI, TERCİH NEDENLERİ

İTÜ Tekstil Mühendisliği
Yıl: 2001
Hazırlayan: Ü. Keskin


İNDEKS
GİRİŞ 1
İğne seçiminde etkili olan iki unsur: kalite ve fiyat 1
İğne dayanıklılığı: iğnelerin ömrü 2
Firma hakkında bilgi: 2
ÖRMEDE KARŞILAŞILAN İĞNE MERKEZLİ PROBLEMLER, 3
NEDENLERİ VE FİRMANIN PROBLEMLERE YAKLAŞIMI 3
I.İPLIK CINSININ IĞNE ÖMRÜ ÜZERINDEKI ETKISI 3
Lif yapısının iğne üzerindeki etkisi 3
İğne üzerinde daha yüksek iplik ve İğne üzerinde daha düşük iplik ve 4
ilmek temas basıncı ilmek temas basıncı 4
İğne cinsinin iğne ömrü üzerine etkisi: 4
FIRMANIN IĞNE AŞINMASINI AZALTMAK IÇIN GETIRDIĞI YENILIKLER 6
A.Konik iğne kancası: 6
Avantajları: 7
B.Çift kanallı iğne: 7
Avantajları: 7
C.Hassas dil-kanca uyuşması: 8
D.Dinamik olarak merkezlenmiş dil: 8
YENİLİKLERİN MAMÜL ÜRETİMİNDE SAĞLADIĞI AVANTAJLAR 8
II.KİRLİLİĞİN İĞNE ÖMRÜ ÜZERİNDE ETKİSİ 8
Kirliliğin sonuçları: 9
FIRMANIN KIRLILIK PROBLEMINE GETIRDIĞI YENILIKLER 9
Çelik-plastik kompozit iğneler: 9
Avantajları: 10

1348  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Çok Işlevli Tekstiller : Ocak 25, 2010, 11:06:32 ÖS
Taşımak, filtre etmek, sıvıyı absorbe etmek, kurşun geçirmemek gibi çok farklı ve spesifik amaçlı teknik tekstiller bir tarafa bırakılırsa klasik giysi tekstillerinin amacı, vücudumuzu örtmek ve süslemektir. Çok işlevli tekstil ürünleri doğal dış etkenlerden korumanın yanında, başta sağlık, güvenlik ve bilişim alanlarında olmak üzere her türlü alanda en az bir ek işlevi yerine getiren tekstil ürünleridir.
Giysiler insan vücudunu örtüp yazın sıcaktan kışın da soğuktan korumaktadırlar. Ama bir parka ya da trençkotun yağmurlu havada yağmurdan koruması istendiğinde kumaşlara:
-su iticilik (hidrofobluk)
-su geçirmezlik(kaplama, muşamba) bitim işlemleri gibi ek işlemler uygulanması gerekmektedir.
Ancak su iticilik işlemleri görünümü değiştirmemekte ve su (ter) buharının geçmesine (dışarı atılmasına) engel olamamaktadır. Buna karşın sağladıkları su iticilik etkisi şiddetli yağmurlara karşı yetersiz kalmaktadır.
Su geçirmezlik bitim işlemi sırasında kumasın yüzeyini polimer bir tabakayla kaplanır. Dolayısıyla kumaş çok şiddetli yağmurlara karşı yeterli koruma sağlayabilmekte, fakat kumaş muşamba görünümünde olmakta ve su(ter) buharının dışarı atılmasına izin vermemektedir.
Daha sonra geliştirilen Gore-Tex gibi mikro-gözenekli kaplamalar, suyu geçirmezlerken su(ter) buharını geçirmektedirler. Hem tam koruma sağlayan hem de muşamba görünümünde olmayan bu tip kumaşlara “Nefes Alabilen Kumaşlar” denmektedir.

AKILLI TEKSTİL ÜRÜNLERİ

Normal tekstil ürünlerinin doğal atmosfer şartlarından koruma ve süsleme özelliklerine ek olarak, akıllı tekstiller herhangi bir etkiyi veya değişikliği algılama ve buna tepki verme özelliğine sahiptirler. Tekstil ürünü etkiyi ya da etki değişikliğini algılayıp buna tepki veriyorsa buna “Akıllı Tekstil Ürünü” denilmektedir. Örneğin bir perdenin kolormatik özellikte bir boyarmadde ile boyandığını düşünürseniz, ışık durumuna göre perdenin renginin koyulaşıp açılması ve odanın hep aynı derecede aydınlık olması bu ürünü akıllı tekstiller kategorisine sokar. Akıllı tekstillere başka bir örnek de hareket zorluğu çekenler için geliştirilen akıllı elbiseler. Japon bilim adamları yaşlı ve sakat kişilerin yürümelerine ve merdiven çıkmalarına yardımcı olan bir robot giysi üretmeyi başarmıştır.
Akıllı kumaşların kullanım alanları

Elbiseler: gömlekler ,yelekler, ceketler
Aksesuarlar: battaniyeler, şapkalar, eldivenler
Mobilya/dekorasyon : duvar kaplama, mobilya, perde
Dayanıklı ürünler: kamp çadırları, şişme botlar
Askeri/ kamusal güvenlik araç ve sistemleri : paraşüt, sert/yumuşak barınaklar, aodu araçları, yangın söndürme, e.t.c

Akıllı tekstiller hakkında

Insanlar her geçen gün daha fazla elektronik eşyayı üzerlerinde taşıyorlar; mobil telefonlar, laptoplar, discmanler ve bu ürünlerin sayısı gitgide artmaktadır. Bu sebeple bu elektronik eşyaları kıyafetlere entegre etme fikride yaygınlaşmaktadır.
Akıllı giysiler tekstil malzemeleriyle elektronik devrelerin kombinasyonundan oluşur. Yeni lifler, tekstil malzemeleri ve elektronik devrelerle kullanışlı akıllı giysiler üretilmekte ve bu giysiler günlük hayatta kullanılan elbiseler gibi olup, tasarlandığı kullanım alanına göre kullanıcıya birçok kolaylık sağlamaktadır.
Bunlara örnek olarak kurutucu kıyafet verilebilir. Islanan bir kıyafet asılır ve kuruması için belli bir zaman geçmesi gerekir. Bu pasif kurutmadır. Aktif kurutma ise bir nem algılayıcısı vasıtası ile sağlanabilir, bu algılayıcı kıyafet üstünde artan nemi algılayarak ısıtmayı devreye sokar ve suyun kıyafetten uzaklaştırılması daha etkili birhale gelir.
Akıllı tekstillerin aktif kullanım alanları ısıtma,soğutma, aktif renk değiştrime ve aktif kurutma olarak kullanılabilir.


Zieglerin akıllı nonwovenlardaki yenilikler

Bu yılki Techtextil Ticaret Fuarında nonwoven ve nonwoven kompozitler arasında en yenilikçi firma sunduğu yeni ürünlerle J.H. Ziegler GmbH & Co KG oldu.
Nonwoven ve nonwoven kompozitler üretim hattında toplam büyüme Ziegler’in üç önemli alanda sunduğu yeni ürünleriyle sağlandı.
• antistatik nonwovenlar
• alevle inceltilmiş nonwovenlar
• ısıl şekillendirilebilen nonwovenlar

Antistatik nonwovenlar

Nonwoven ürünlerin çeşitli uygulamalarında elektrostatik deşarja karşı korunma çok önemli rol oynuyor. Çok kritik olmasa da hoşa gitmeyen ve tatsız bir fenomen olan ara sıra bir aracın kapısını açarken başımıza gelen elektrik çarpması olayı. Elektrostatik yüklenme eğer kullanıcı toprakla temas etmiyorsa elektronik komponentlerin zarar görmesine yol açar. Statik elektriğin boşalması toz patlamasına neden olabileceğinden hava filtrelerinde bir tehlike olarak görülüyor. Ziegler’in yüzey voltajını 2kV’ın altına kalıcı bir şekilde düşüren nonwovenları piyasaya sürüyor. Aynı zamanda bu nonwovenların diğer özellikleri; kuvvetli, kalın olması ve değişmeden kalabilmesidir.

Alevle inceltilmiş nonwovenlar

Alevle inceltilmiş nonwovenlar dekoratif yüzlü kumaşlarla maliyet etkili kombinasyonlara izin verir ve böylece kompozitlerin üretimi geri dönüşümü kolaylaştıran tek tip polimerden yapılır. Ziegler's soft-touch sektöründeki uzman bilgisi köpük ürünlerin yerine konvansiyonel alevle inceltme prosesinin gelişmesine rehberlik etmiştir. Bilinen uygulama alanları otomobil
iç yüzeyidir (koltuk, kapı astarları).

Isıl şekillendirilebilen nonwovenlar

Isıl şekillendirilebilen nonwovenlar bu sektörde yeni değiller fakat temelde ilave olunan ürün gelişimleri ile Ziegler nonwovenları artık şimdiye kadar kimsenin aklına gelmemiş yeni özgül uygulamalara izin veriyor. En bilindik olanları otomobil tekstillerinde omuz yastığı gibi küçük parçalarda kullanılırlar, ısıl şekillendirilebilen nonwovenlar ise artık otomobillerde gittikçe artan kullanım alanı buluyorlar, örneğin başlıklarda ve kapılarda. Ayrıca, Ziegler ürünleri mükemmel ses yalıtımı özellikleri sergiliyor ve motorun akustik izolasyonunda
kullanılıyorlar..

Akıllı tekstil sanatı

IFM patentli renk değiştirebilen tekstiller tamamen yeni sanatsal ürünlerdir. IFM tarafından üretilen tüm sanat ürünleri el dokumasıdır ve bilgisayar görüntüleme sistemi eklenmiş, patentli sürücü elektronikleri ve sanatsal yazılımla da tamamlanmıştır. Bir IFM renk değiştirebilen tekstili de diğer sanat ürünleri gibi duvarınıza asabilirsiniz ama diğer sanatsal çalışmalardan farklı olarak o büyülü bir şekilde rengini değiştirecek ve her zaman desenlenecektir.

İÇ VE DIŞ MİMARİ ÜRÜNLERİ VE MATERYALLERİ

IFM’nin tescilli akıllı tekstilleri standart renk değiştiren duvar panellerinde ve nakışlanmış
veya dokunmuş aydınlatma düğmelerinde kullanılabilir.
elektrik ekose;patentli renk değiştiren tekstil panelleri
-elektronik kontrol edilebilir renk değiştiren tekstiller duvarları kaplayabilir ve üzerlerinde yazılar ve güzel görsel desenler sergileyebilirler.
Dikişli düğme; nakışlı ve dokunmuş aydınlatma düğmeleri

dokunmuş ve nakışlanmış düğmeler evdeki aydınlatmanın ve diğer elektronik aletlerin kontrolünde kullanılırlar. Döşemenin bir parçası haline gelirler.
Satıcılar tekstili iç ve dış mimarlar için daha da çekici hale getirmek için uğraşmaya devam ediyorlar.


Akıllı Giysi Devrimi
Ütü istemeyen gömlekleri veya buruşmayan pantolonları unutun, giysi devrimi hayal ettiğinizden bile fazlasını saklıyor. Akıllı giysiler normal giysilerden çok farklı görünmeyebilirler ama dokumada duyumsal liflerin sıralanışı giyene yardımcı olan bilgiler sağlamaktadır.
Örneğin, Birleşik Devletler kökenli Uluslararası Moda Makineleri (IFM) modanın, elektroniğin ve gelişen teknolojinin farklı dünyalarını bir araya getirmek adına; kıyafetin renginin değişmesini sağlayan ince teller ve boya sayesinde elektronik olarak giysi değiştirmeye yarayan bir teknoloji üzerinde çalışıyor.
Daha önce yapılan araştırmalar ortaya koymuştur ki sıcak telli kumaşlar çok başarılı olamamışlardır. Bunun bir nedeni de termo kromatik boyanın vücudun daha sıcak olan göğüs gibi bölgelerine yayılarak mahcup edici lekeler bırakmasıdır.
Ama IFM ‘Elektrik Ekoseli Kumaş’ının hiçbir kumaşın ulaşamadığı noktalara ulaşabileceği konusunda iyimser bir yaklaşıma sahip. Eğer çantanızda büyük puanlar yada gömleğinizde ince çizgiler düşlerseniz teknoloji buna sahip olmanızı ve istediğinizde orijinaline çevirmenize imkan tanıyacak. Kolektif sahada ise şirket logosunu veya ofis ekipmanını vurgulamak için kullanılabilecek. Aslında Elektrik Ekosesini giymeye başlamadan çok daha önce ofislerde görmek mümkün olabilecek.
Tabi ki bu teknoloji de bazı dezavantajlara sahip. İhtiyaç duyulan enerjinin kaynağı en büyük sorun çünkü giysi ile birlikte bataryaların da her yere taşınması gerekecek. Ayrıca sıcak telli giysiler yıkamaya ve kurutmaya dayanıklı değil. Levi Strauss iki sene önce üzerinde MP3 çalar ve mobil telefon bulunduran bir ceketin başarısız bir pazarlama deneyimi sırasında fark etti.
IFM’in üzerinde çalıştığı diğer ürünlerin içerisinde devreli bir kumaştan yapılmış elektronik bir elbise, bir Levi’s ceketinden yapılmış giyilebilir bir müzik enstrümanı, bir mini-MIDI synthesiser, hoparlör ve batarya ve konukların üzerinde özel oyunlar oynamasını sağlayan işli bir elektronik masa örtüsü bulunmaktadır.
Teknoloji sadece moda bilincinin tekelinde bulunmamaktadır. Bir çok akıllı kumaş giyenin sağlığı, yeri ve hareketleri hakkında bilgi verme yeteneğine sahiptir. Geliştirilmiş sensörler giyenin durumunun ve pozisyonunun izlenebilmesini sağlar.
Kaza durumunda bir acil durum sinyali manuel yada otomatik olarak gönderilir. Global Konumlandırma Sistemi (GPS) teknolojisi giyenin yerinin o anki koordinatlarını belirler. Bu bilinmeyen bir yerde yolunuzu kaybettiğinizde yada çocuklarınız tek başlarına dolaşmayı alışkanlık haline getirdiklerinde işinize yarayabilir.
Kursty Groves isimli bir tasarım öğrencisinin yarattığı Tekno Sutyen kalp işlevi takip monitörü, GPS locator ve mobil telefon içermektedir. Eğer Tekno Sutyen kalp atışında ani bir değişiklik belirlerse GPS locator giyenin yerini belirler ve mobil telefon da polisi arar.
Sutyen ritimdeki artışın egzersiz sonucu yada korkudan kaynaklanan ve fiziksel saldırı durumundaki adrenalinden kaynaklandığını söyleyebilir. Yanlış alarm durumunda hata butonuna basarak istenmeyen tehlike sinyalini durdurmak mümkün.
Askeri uygulamalar ise tamamıyla yeni bir olanaklar dünyasına açılıyor. Çevreye göre renk değiştiren giysiler mükemmel bir kamuflaj imkanı sağlıyor. Belki de bu yüzden bu giysilere bukalemun giysiler demek gerekiyor.
Akıllı tekstiller projesi
Proje mart 2000 de sona erdi ve kar motorsikleti sürücülerinin kullanımı için bir prototip hazırlandı. Kıyafet kazaları engellemek ve kaza anında kurtarmaya yardımcı olması için tasarlandı. Elektronik tasarım Tampere Üniversitesinde yapıldı.

Kıyafet iki parça iç giyim, destekleyici yelek ve sürücünün normalde giydiği pantolon ve ceketten oluşmaktadır. Elbise sürücünün sağlığı , yeri ve hareketleri hakkında bilgi verebilmektedir. Kıyafete yerleştirilmiş birçok sensör vasıtasıyla sürücünün pozisyonu ve durumu görüntülenebilmektedir. Eğer sürücü kaza geçirirse veya sıra dışı bir durumla karşı karşıya kalırsa ,elbise acil sevise veya sürücünün kendisine teknik veya diğer konularda bir problem olduğuna dair mesaj yollar. Mesajda sürücünün GPS yardımıyla belirlenmiş koordinatları ve fizyolojik değerleri bulunur.
Yönlendirme , iletişim ve coğrafi koordinatları veren devreler kıyafete entegre edilebilir. Isı taşıyıcı lifler vasıtası ile vücudun soğuk bölgelerine iletilir. Bununla bağlantılı olarak soğutma otomatik olarak yapılabilir. Fonksiyonel mimari yer tespiti için GPS, iletişim için GSM ve ısıtma için elektrikli ısıtıcı paneller vasıtası ile gerçekleştirilir. Sensör sistemi bir kalp ritim sensörü, 3 pozisyon ve hareket sensörü, 10 sıcaklık sensörü, bir elektrik iletim sensörü ve 2 hasar belirleme sensöründen oluşur. Ayrıca kullanıcı arayüzü (UI), merkezi işlem birimi (CPU) ve güç kaynağı kullanılmıştır. UI ve sensörler haricindeki parçalar destekleyici yeleğe monte edilmiştir.

Reima Smart 3305

Reima Smart 3305 kolayca grup iletişimi için tasarlanmıştır. Smart 3305 cep telefonları için giyilebilir bir aksesuardır ve Smart 3305 ile bir gruba kolayca sesli mesaj atılabilir. Aksesuar bir kemerin üzerinedeki bantları çekerek çalışmaktadır. Gelen mesajlarda yine farklı bir bandı çekerek dinlenebilir. Bu sistemi kullaanbilmek için Nokia 7110, 6210 veya 6250 sahabi olmak gerekmektedir. Bu sistem sayesinde ceptelefonunun kırılması, karanlık, kaybolma gibi problemler ortadan kalkacaktır.

Isıtmalı Elbise

Isıtmalı Elbisenin donanımı 4 başlığa ayrılır; ısıtmalı yelek, ölçüm ünitesi, güç kontrol ünitesi, güç kaynağı. Isıtmalı elbise uzun kollu bir yelek ve yeleğin içindeki dijital sıcaklık sensörleri ve elekrik ısıtmalı karbon kumaş panellerinden oluşur. Sensörler vücüttan aldıkları sıcaklık değerlerini güç kontrol ünitesine iletir ve Palm Pilot III kullanıcı arayüzü vasıtasıyla vücut istenen sıcaklık değerine getirilir.güç ünitesi yüksek enerji yoğunluklu nikel- metal hidrit pillerden oluşur. Isıtma panelleri ise elektrik iletimli dokunmuş karbon kumaştır.
Elbise yıkanabilirolarak üretilmektedir fakat ısıtma panelleri ve devre kutuları çıkarılmalıdır. Data transferi şu an kablolar vasıtası ile yapılmaktadır ve ileriki çalışmalar iletimin kablosuz yapılmasına yöneliktir ve yeleğin şeklininde daha esnek hale getirilmesine çalışılmaktadır.

Geleceğin Akıllı Kumaşları
“Maggie Orth stüdyosunda bir dikiş makinesinin başında elektronik ve özel boyaların kesişiminden oluşan bir kumaş ile interaktif bir duvar yaratıyor. Oluşan ürün ise programlanmış bir sırada renk değiştirebilen bir tekstil sanatı.”
Dr. Orth'un yeni teknolojisi günümüzde yayılan yeni bir dalganın bir parçası: tehlikeli kimyasalları algılamak, antimikrobiyel özellik taşımak ve haberleşme ağı olarak hizmet vermek gibi zekayı dokumak. Uygulamalar sağlıktan ve spor eşyalarından gelişmiş savaş üniformalarına kadar yayılan her türlü alanı içermektedir.
Orth bu teknolojinin bir kısmının önümüzdeki iki sene içerisinde pazarlanmaya başlanacağını söylüyor.
Werner Weber, Infineon Technologies AG of Munich kolektif araştırma ve gelişen teknolojiler yöneticisi "10-15 sene içerisinde insanlar bu teknoloji sayesinde zeka sahibi küçük aletlerle çevrilecekler" diyerek yorumunu ortaya koymuştur. Şirket tüketiciler yönelik akıllı tekstil uygulamalarında kullanılmak üzere elektronik teknolojiler geliştirmektedir. “Giyilebilir elektronikler kumaşta dokunmuş olacak ve bu yüzden tüketici manueller hakkında düşünmek zorunda kalmayacak.”
Orth'un firması elektronik ekose adı verilen bir teknoloji üzerinde çalışmakta. Kumaş elektronik teller ve ısıtılmasına yada soğutulmasına bağlı olarak daha açık yada daha koyu olabilen özel bir termo kromatik boya içeren ufacık kapsüller içermektedir.
Kırılmalar engellenebildiği takdirde bu teknolojinin ayakkabılar, mücevher ve çantalarda dizayn ve renk değiştirecek şekilde kullanılması mümkün olacaktır.
Daha uzak bir gelecekte ise bir pantolonun rengini seyahat edilen bölgeye göre siyahtan beyaza değiştirmek bile mümkün olabilecektir.
Şu anda elektronikler her biri açığa yada koyuya dönebilen 64 ipliği aynı anda kontrol edebilmektedir. Orth şu anda üçüncü bir renge dönüşebilmek üzerinde çalıştıklarını ve geniş renk yelpazesinin de buna izin vereceğini belirtmiştir.

Ceketini Dinle
Firmanın üzerinde çalıştığı ana projelerden biri de vücut ısısını bir saati çalıştırabilecek düzeyde düşük güç üreten enerji kaynağı olarak kullanabilecek bir teknoloji geliştirmek.
Dr. Weber’in söylediğine göre minyatür termo jeneratörler ısıyı enerjiye çevirerek vücut yüzeyinin dışının sıcaklığıyla çevrenin sıcaklığı arasındaki birkaç derecelik farkı yok edebilecekler.
Kumaştaki teknolojik olanaklar doğal olarak askeriyenin de büyük ilgisini çekiyor. Silahlı kuvvetler bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kumaşa aktarabilmek için birçok deney yapıyor. Geleceğin savaş giysileri askerleri sıcak tutacak ve mikroplara karşı koruyacak ayrıca tehlikeli kimyasalları algılayarak onlarla savaşacak düzeyde olabilecek.
Geleceğin Askeri
Çoğu akıllı kumaş "geleceğin askeri" araştırması Natick, Mass’daki US Army Soldier Systems Center’da yapılmaktadır. Örneğin bir asker akıllı eldivenini suyun içine daldırarak içilebilir olp olmadığını anlayabilecek. Askerler birbirleriyle üniformanın cebine eklenmiş, dikilmiş yada üniformanın kolu olarak dokunmuş kumaş klavyelerle haberleşebilecekler.
Eğer elektronik ve optik teknolojiler başarıyla tekstil malzemelerine uygulanabilirse savaş alanlarındaki iletişimde göze çarpan bir gelişme yaşanacaktır.
Tekstil Ürünleri ve Zeka
Günümüzde alışılmışın dışında akıllı lifler üretebilmek için bir çok araştırma yapılmaktadır. Auburn ve North Carolina Üniversitelerinden bir grup araştırmacı Stimuli Sensitive Polymer (SSP) adı verilen ve pH, sıcaklık, v.b.değişimlerine uyum sağlayarak cevap veren bir lif üretmişlerdir. SSPler, düşük mukavemette polimer jelinden oluştukları için geleneksel tekstil lifleri ile karıştırılarak mamulün mukavemetinin arttırılması sağlanmıştır. Ayrıca bu mamullerde SSP’ye bağlı olarak iyi çevresel adaptasyon ve hassaslığa ulaşılmıştır. Akıllı tekstiller tıbbi ve hijyenik ürünlerde de geniş olarak kullanılmaktadır. Antimikrobiyel ve diğer koruyucu kumaşlar günlük ve iç giyimde sıkça kullanılmaktadır. Bu tarz kumaşlar hijyeniktir ve atletlerin performanslarını arttırmaktadır
Akıllı teknik tekstiller

Teknolojinin takibi ve yeni rekabet edebilir ürünlerin yaratılabilmesi için nanoteknolojik uygulamalar ve akıllı tekstiller teknolojilerinin takibi önem taşımaktadır. “Fonksiyonel Moda” teriminin gelecek için önem taşıdığı bir gerçektir. Materyal özellikleri ve teknolojik özelliklerin geliştirilmesi ile yaratılacak olan “Fonksiyonel Moda” ileride pazarın daha üst düzeyde taleplerini karşılayabilmek açısında daha fazla önem kazanacaktır. Bu özelliklerin elde edilmesi; kompozit materyaller ve malzeme bilimi, polimer bilimi, ve elektronik bilim alanlarını da kapsayan multidisipliner bir çalışmayı gerektirecektir ve burada mühendislere büyük işler düşmektedir. Tao, Xiaoming (2001) tarafından akıllı tekstiller alanda yapılan araştırmalar aşağıdaki gibi gruplandırılmıştır. Sensörler/harekete geçiriciler için: foto-hassas materyaller, fiber-optikler, iletken polimerler, ısıl hassas materyaller, shape memory materyaller, akıllı kaplama/membran, kimyasal tepki veren materyaller, mekanik tepki veren materyaller, mikrokapsüller, mikro ve nano materyaller.Sinyal iletme, işlem ve kontrolü için: neural network ve kontrol sistemleri, bilinç teorisi ve sistemleri. Entegre işlem ve ürünler için: giyilebilir elektronikler ve fotonikler, uyarı ve tepki strüktürleri, biyomimetikler, biyoprosesler, doku mühendisliği, kimyasal ve ilaç serbest bırakma.

“22nd Annual Conference on Composites, Advanced Ceramics, Materials, and Structures“ konferansında seramiklerin çevresel etkisi, güvenilirlik ve ömür tahminlemesi, seramik matriks kompozitler, strüktürel seramikler, strüktürel analiz ve komponent tasarımı, yüksek performans kaplamalar, nanoteknoloji, plazma ve jel işlemleri, reaksiyon ve mikrodalga işlemleri konuları işlenmiştir (Bray, D., 1998).
Tekstil alanında nano-teknoloji kullanarak ilk ürünler Nano-Tex (Burlington Industries) tarafından geliştirilmiştir. Nano-Tex tarafından 'whiskers" kullanarak nefes-alan, kir iticilik ve su iticilik, buruşmazlık özellikleri geliştirilmiştir. İsviçre'nin Schoeller şirketi NanoSphere'yi geliştirmiştir. NanoSphere kumaşı su ve kir itici yapan bir emdirme işlemidir (Russel E., 2001).
Önümüzdeki 10-20 yıl içerisinde tekstil endüstrisinde önemli değişimler görülecektir. US üniversiteleri ve National Science Foundation laboratuarları aktif nanoteknoloji projelerine sahiptir, birkaçı Nanofabrikasyon tesisine sahiptir veya kurmayı planlamaktadır ve US Federal bütçesi Beyaz Saray’ın “National Nanotechnology Initiative”i için 679 milyon USD teklif etmektedir. Ayrıca önümüzdeki 10-20 yılda üretim Uzak Doğu’ya hareket edecek ve enerji kaynaklarında değişim söz konusu olacaktır. Katma değer ve çevresel talepler önemli olacaktır. Teknik tekstiller alanında pamuklu nonwovenların tıbbi ve hijyenik amaçlar için kullanımı üzerine araştırmalar bildirilmiştir. Politrimetilen tereftalat (PTT) kullanılan teknik nonwovenların gelişecektir; PP ve PET nonwovenlarla karşılaştırmaları ve göze çarpan avantajları incelenecektir. Spunbond ürün içindeki yarık bikomponent lifler Hills Inc. ve Freudenberg tarafından öne sürülen diğer önemli başlıklardır. Freudenberg Evalon işlemi üzerine araştırmalar yürütür. Hidrokarıştırma (Hydroentanglement) işlemine Fleissner destek vermektedir. VersaCore Industrial’in bir makalesinde yeni pazarların kurulmasında katma değerin önemi incelenmiştir (Butler, Nick, 2002).

Derek, Ward (2002) tarafından; poliolefin lifleri alanında yenilikler (innovation) incelenmiştir. Poliolefin polimerleri, lifleri ve tekstilleri endüstrisi; domestik, endüstriyel, inşaat ve yapı mühendisliği ve zirai uygulamalar gibi geniş bir alanda 3 milyar Euro’yu aşan bir yıllık ciroya sahiptir. Polipropilenin performansı incelenmektedir ve metallocene katalizörlerin tek aktif metal bölgelerinin fonksiyonu açıklanmaktadır. Danimarkalı şirket “Fiber Visions”; “metallocene Polipropilen” materyali için önemli potansiyel tahmin etmiştir. Japon jv (katılım ortaklığı-joint venture) şirketi Chisso Corporation çalışmaları ile dikkat çekmektedir. “Atofina Polypropylene” ve “Basell Polyolefins” benzer çalışmaları yürütmektedir. University of Massachusetts (USA) nanoteknoloji alanında araştırmalar yürütür. Avusturyalı şirket Asota GmbH tarafından üretilen halojenlenmemiş (non-halogenated) güç tutuşur lifler bir “innovation” ürünleridir. Hollanda’da Eindhoven University of Technology’de “All-PP kompozit” olarak bilinen kendi kendine takviye polipropilen (Self-reinforced PP) kompozitler araştırılmaktadır. Yıllık kombine 1300-1600 ton üretim yapacak olan, iki Dyneema lif üretim hattı 2004 yılında üretime başlayacaktır. Ultra yüksek moleküler ağırlıkte Polietilen (UHMWPE) lifi için uygulamaların listesi yapılmıştır.
Manchester’da Polymer Fibres 2002 seminerinde Japonya ve Kore’deki gelişmeler, nanoteknoloji ve jel-çekimi, katma-değeri yüksek liflerin pazarda kabulü ardındaki faktörler konuları işlenmiştir. Bu lifler ticarileştirilmelerinde yüksek yatırım maliyeti gerektirirler. Japonya’da sentetik liflerin üretimi birdenbire düşmüştür, fakat “süper-lif” ürünler hızla büyümektedir (Ward, Derek,2002).
Hongqin, Dai ve ark. (2002) tarafından alüminyum oksit-borat/PVA kompozit lifleri sol-jel işlemi ve elektro-çekim teknikleri kullanılarak hazırlanmıştır. İnce liflerin kalsinasyonundan (yakma, kireçleştirme) sonra yaklaşık 550 nm çapında alümin-borat oksitten ultra-ince lifler elde edilmiştir. Bu lifler SEM, XRD ve FT-IR mikroskopik yöntemleri ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda alümin-borat liflerinin morfolojisinin ve kristalin fazının kalsinasyon sıcaklığından önemli miktarda etkilendiği bulunmuştur.

Frankfurt’ta Mayıs 2002’de ikinci Avantex Sempozyumu’nda nanoteknoloji konusu tartışılmıştır. Bu teknoloji tekstil endüstrisinde az miktarda ticari etkiye sahip olmasına karşın, gelecekte daha fazla öneme sahip olacağı düşünülmektedir. Bu alanda dünya çapında yapılan araştırmalar yeni ürünler geliştirilmesine neden olmuştur. Örneğin Oklahoma University’de karbon lifinden 6 kat daha güçlü ve hafif ağırlıkta bir materyal geliştirilmiştir. Tekstillere antibakteriyal özellikler vermek için nanoteknoloji ile özel lifler geliştirilmiştir. Montmorillonite’dan yapılan nanoclay (nano-kil); bir hidrat sodyum kalsiyum alüminyum magnezyum hidroksit silikattır ve eşsiz özellikler yaratmak için polipropilen lifleri ile karıştırılabilir. Bir nanoliflerin ilk ticari üreticisi olduğunu iddia eden bir imalatçı “eSpin”dir. Bu imalatçı 20 ve 200 nm çapında lifler üretmektedir (Ward, Derek, 2003).
Akıllı tekstil uygulamaları alanında, “innovation” konsepti teknolojinin gelişimini tanımlar. 1950’lerde Almanya’da başlatılan mikrolifler ve ‘self ventilasyon’ poplinler buna bir örnektir. Spor aktiviteleri ve günlük aktivitelerdeki artış su itici, rüzgar itici ve çok fonksiyonlu kıyafetlere olan ihtiyacı artırmıştır. 80’li yılların ortalarında klima ortamı yaratan membran ve l.....syonlar geliştirilmiştir. Daha sonrasında mikrolif teknolojisinde gelişmiş nem yönetimi sağlanılmıştır. 40 yıl öncesinde geliştirilen buruşmaz kumaşlarda yeni üretim metotları geliştirilmiştir. 20-30 yıl öncesinde antibakteriyel kumaşlarda benzer şekilde ilerlemeler kaydedilmiştir. Bakteriyostatik- bakteriye dayanıklı özellikleri ile gömleklik kumaşlar üretilmiştir. ‘Inner Life’ ve UV ışınlarından koruyucu lifler geliştirilmiştir. Robers, Felix F. (2003) tarafından ‘Akıllı Tekstiller’ ve ‘Fonksiyonel Moda’ konularına değinilmiştir. Geleceğin trenleri ve nanoteknoloji alanındaki potansiyel araştırılmıştır.
Diğer bir kaynaktan alınan bilgiye göre, Avrupa populasyonunun %40'ı 2040 yılında 60 yaşın üzerinde olacaktır. Bu, tıbbi kaynakların daha fazla gelişmesine neden olacaktır. 'Telemedicine' alanı gelişecek ve bu sayede hastanın kıyafetinde tutulan sensorler ve telekomünikasyon sistemleri ile hastadan alınan tıbbi veriler toplanılacak ve doktora, hastaneye veya bu tıbbi bilgilerin değerlendirildiği yer olan tıbbi monitörleme istasyonuna iletilecektir. Mikrosistem teknolojileri ve nanoteknoloji bu alanda kullanılacaktır. Tekstil esaslı medikasyonda nanokapsüller ile kaplanılan tekstiller kullanılacaktır. Bu alanda Hohenstein'deki gelişmeler kaydedilmiştir (Hofer, Dirk,2003).
Özel tekstil ürünlerine, özellikle yüksek performans teknik ürünlere dünya çapında artan talep kaydedilmiştir. Dolayısıyla gelişmiş ve yeni özellikler kazandırmak için sentetik lif yüzeyinin daha fonksiyonel hale getirilmesi ve modifikasyonu için yeni metotların gelişimi üzerine yoğun araştırma çalışmaları yapılmaktadır. Bu metotlardan biri, tekstil bitim işlemleri için yenilikçi (innovative) bir metottur. Bu metotta organik polimerler ve seramiklerin avantajlarını birleştirici “organik olarak modifiye edilen seramikler” ile lif materyali modifiye edilir. Bu materyaller nanoteknolojinin bir parçasıdır. Spesifik yüzey özellikleri yaratmak için diğer bir yaklaşım tahrikçi-UV-ışık kaynakları kullanarak fotokimyasal ve/veya fiziksel modifikasyona dayanır. Bu özel ışık kaynakları modifikasyon işlemini sağlayan monokromatik ışın yayar (Textor, Torsten; Bahners, Thomas; Schollmeyer, Eckhard, 2003)
MIT (Massachusetts Institute of Technology)’de bir Ar-Ge tesisi olarak kurulan yeni Institute for Soldier Nanotechnologies (ISN)’nin kurucu ortakları arasında 9 büyük endüstriyel şirket bulunmaktadır. Bu enstitünün 6 öncelikli hedeflerinin gerçekleştirilmesi ve “askerlerin korunması ve hayatta kalmasının” ilerletilmesi için yeni teknolojilerin kullanımı ve geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu hedefler; tehlikenin ortaya çıkarılması ve nötralize edilmesi, gizleme, tıbbi tedavinin otomasyonu, gelişmiş insan performansı ve alandaki standart donanımların ağırlığının azaltılması ile azaltılan lojistik ayakizidir. Nanoteknoloji ile hafif ağrılıkta moleküler materyaller DuPont tarafından çalışılmıştır ve mümkün uygulamalar; kamufule edici renk değişimi için “akıllı” fonksiyonel ürünler, hafifliğin sağlanması, yara bölgesinde örtülerin tıbbi kullanımı ve kurulu bölge ve fiziksel koşullar için sensorleri kapsar. Ayrıca radyo komunikasyon materyalleri ve balistikler ve şarapnel koruma gibi daha ileri kullanımlar araştırılmaktadır. Aynı zamanda askeri uygulamalar polisler, itfaiyeciler ve acil servis personelleri için de kullanım alanı bulmaktadır (Anon, 2003).
Kaplama ve l.....syon şirketi Rossendale Combining (UK) tarafından yara yönetimi konulu sempozyumda tekstil lifleri ile köpük, film ve adhesifler gibi materyallerin kombinasyon potansiyeli ve sağlık ve yara yönetim ve bakım ürünlerinde nanoteknoloji uygulamaları konuları işlenmiştir (Fisher, Geoff, 2003).
Hai, Lin ve ark.(2003); polimer maktriks içerisinde inorganik partiküllerin sentezi ile homojen inorganik-organik materyallerin, özellikle kompozit liflerin kolay bir imalat yöntemini geliştirmişlerdir. Nano büyüklükte manyetit partiküller; sodyumhidroksit çözeltisi ile Fe+2 ve Fe+3 iyonları karışımının veya Fe+2 iyonlarının çöktürülmesi ile polivinil alkol (PVA) çözeltisi içerisinde sentezlenmiştir. Sonuç olarak, ortalama 20 nm çapında manyetit partiküller; PVA’nın şelatlama kapasitesi ve üç boyutlu strüktürü nedeni ile çözelti içerisinde homojen olarak dağıtılmıştır. Döküm metodu ile saydam filmler elde edilmiştir. Ayrıca manyetik PVA liflerinin 6 çeşidi; manyetit nanopartikülleri içeren çözeltilerden yaş çekim metodu ile hazırlanmıştır. Maksimum %17,63 ağırlık oranında demir iyonları içeren bu lifler başarıyla üretilebilirler ve mükemmel manyetik özellikler gösterirler.
Gelecekte giyenlere, kullananlara örtme ve süslemenin yanında, başta sağlık, güvenlik ve enformasyon alanlarında olmak üzere, başka hizmetler de sunabilen çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünlerinin üretimi ve kullanımı artacaktır. Gerçekten de bana göre şu anda geleceğe yönelik yaşanan en önemli gelişme budur. AB, ABD ve Japonya üniversite ve araştırma merkezlerinde hani harıl bu konu üzerinde çalışılmaktadır. Şu anda yoğun olarak araştırılmaya, geliştirilmeye başlanılmış bulunan çok fonksiyonlu akıllı (interaktif) tekstil ürünleri, 15-20 yıl içerisinde pazarın yıldızı bu ürünler olacaklardır. Ciddi ArGe çalışmalan sonucu geliştirilecek bu ürünlerde know-how da önemli rol oynayacağından, bunların üretimi uzun yıllar güçlü Ar-Ge imkanlarına sahip bilgi toplumu ülkelerin tekelinde kalacak ve dolayısıyla sağladıklan katma değer de en yüksek olacaktır. Avrupa ve Amerika artık tekstil ve konfeksiyonu bırakıyor. Belki moda ve marka ürünleri de bırakacaklar. Artık onlar akıllı çok fonksiyonlu tekstiller üzerine yoğunlaştılar. Çok fonksiyonlu akıllı tekstiller örtünme ve süslenmenin ötesinde koruma, sağlık ve enformasyon sağlayacaklar. Bu alanda çok büyük rakamlar konuşuluyor. Örneğin ABD geleceğin askeri elbiselerini araştırması için bir tekstil enstitüsüne 70 milyon dolarlık bütçe ayırdı. Uzun vadede Türkiye'nin yapması gereken de bu en kıymetli ürün grubunun üretimine yönelmesi ve bunu yeni teknolojiler üreterek başarmaya çalışmasıdır.

1349  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Iplik Katlama Ve Büküm Makineleri : Ocak 25, 2010, 10:57:57 ÖS
İPLİK KATLAMA VE BÜKÜM MAKİNELERİ

10. İPLİK KATLAMA VE BÜKÜM MAKİNELERİ
İplik katlama ve büküm makineleri bölümü genel olarak şu başlıklar altında incelenmiştir.

    * İplik katlama ve katlama makineleri,
    * İplik büküm ve büküm makineleri.


10.1 İPLİK KATLAMA VE KATLAMA MAKİNELERİ

Katlama ve katlama makineleri genel olarak aşağıdaki başlıklar altında incelenmiştir:

    * İplik katlama işlemi,
    * İplik katlama makineleri.


10.1.1. İPLİK KATLAMA İŞLEMİ

Katlama, kelime olarak “iki iplik” anl..... gelen Hinçe bir kelime olup, iplik sarma makinesinde iki ipliği birlikte sarma işlemi anlamında kullanılır. (Şekil 16.1)

Şekil 16.1: Katlama işleminin basit şematik şekilde gösterilişi; a) Tek katlı iplik bobinleri, b) İplik klavuzları, c) İki tane tek katlı ipliğin kılavuz yardımıyla birleştirilmesi, d) Bükümsüz katlı iplik, e) Bükümsüz şekilde katlanmış iplik bobini.

Katlama, ipliklerin bükülmeden doğrudan katlanmasıdır. Katlı iplik denilince bükülmüş olan birden fazla iplikte anlaşılmaktadır. Halbuki katlama işleminde özel bir büküm işlemi yapılmaz. İstenildiği zaman büküm öncesi, büküme hazırlık larak iplikler katlanabilir.
Çift (bire iki, two for one) büküm makinelerinin daha verimli ve hızlı çalışması için ve çeşitli örme mamullerin üretiminde katlanmış iplikler kullanılabilmektedir. Bazı dururmlarda katlama işlemi ıslak katlama şeklinde yapılır.

Islak katlama

Saf veya uygun kimyasal maddeler ilave edilmiş suya batırılmak suretiyle veya benzer sıvılarda islatılmış aletlerle temas ettirilerek ıslatılmış iki veya daha fazla tek kat ipliğin, gerçek bükümden önce katlanması işlemidir. Kaygan, pürüzsüz, tüysüz iplikler elde edilmesini sağlar.

10.1.2. İPLİK KATLAMA MAKİNELERİ

Birden fazla ipliği biraraya getirip büküm vermeden bir bobine saran makinelerdir. (Şekil 16.2, Şekil 16.3)


Şekil 16.3: İplik katlama makinesinin şematik görünüşü ve çalışma elemanları; a) Tek iplik bobinleri, b) İplik kılavuzu, c) İplik gerdirici ve yoklayıcı, d) Parafinleme talimatı, e) Yarıklı kasnak, f) Katlanmış iplik bobini, g) Rezerve bobin rafı (Hirschburger).

İplik katlama makinelerinde çapraz sarımlı ve paralel sarımlı bobinler elde edilebilir.
Daha çok filament iplikler, flanşlı makaralara parelel şekilde sarılırlar.
Pürüzsüz yüzey yapıları sebebiyle genellikle kaygan olan bu ipliklerin sarım şeklinin bozulmaması için flanşlı makineler kullanılır.
İplik katlama makinelerinde çalışma verileri bilgisayarlı sistemler sayesinde makineye direkt olarak girilebilir.
Elastik ipliklerin katlanmasında da katlama makinelerinden yararlanılır. Elastik filamentle normal bir ipliği katlayarak uygun yapıda elastik iplik oluştururlabilmektedir.
Elastromer flamentin örneğin dokuma işlemlerinde tek başına kullanılması zordur. Elastik yapı nedeniyle filament halde atkı veya çözgü olarak tek başına işleme girmesi sorun yaratır. Buna benzer durumlarda standart elastikiyet sağlamak amacıyla normal atkı veya çözgü ipliğiyle birarada kullanılır. Bunun için de dokuma işlemi öncesinde elastomer filament ile normal dokuma ipliği katlama işlemine tabi tutulur.
Katlama makineleri, ipliği bobine 2-3-4 kat olarak sarar.


Katlama makinelerinin sarım hızı, bobin makinelerinden daha azdır.
Bu dezavantaj kabul edilerek katlama makinesine tek bobin beslemek suretiyle aktarma işlemi de yapılabilir.
Katlama makinelerinde kopuşlar her iplik için iplik yoklayıcılar tarafından ayrı ayrı kontrol edilir.
Herhangi ipliğin kopması anında ipliğin uzun müddet eksik kat sayısıyla sarılması istenmez.
İplik koptuğunda yoklayıcılar bunu farkederek makineyi durdururlar. İplik gerginliği ayarlanabilir, sağım sırasında balonlaşmayı önleyici aparatlar vardır.
Katlama makinelerinde bobibn sarma, değiştirme sistemleri bobinleme makinelerindeki gibidir. Yüzeyden veya eksenden tahrikle bobin sarılır.
Manuel yolla bobin değiştirme işlemi yapılabildiği gibi otomatik olarak dolu bobinler sevk edilip, iğe yeni bobin patronu takılabilir.

10.2. İPLİK BÜKÜM VE BÜKÜM MAKİNELERİ

İplik büküm ve büküm makineleri genel olarak aşağıdaki başlıklar altında incelenmiştir:

    * İplik büküm işlemi,
    * İplik büküm makineleri.


10.2.1 İPLİK BÜKÜM İŞLEMİ

Büküm işlemi, tek katlı ipliklerin büküm makinesinde katlanarak bükülmesidir. Bu bölümde katlı iplik bükümü ağırlıklı olarak aşağıdaki başlıklar altında incelenmişrir:
a) Bükümün tanımı,
b) Bükümün amacı ve iplikteki etkileri,
c) Islak büküm,
d) Katlı büküm,
e) Çift (bire iki, two for one) büküm,
f) Fantezi büküm.

10.2.1.A Bükümün Tanımı

Büküm, kısaca ipliğe verilen spiral dönmelerdir. Genellikle iplerin uçalrının nispi dönmesinin sonucu oluşur. Büküm ile elyaflar ve iplikler birarada tutulur ve mukavemet kazandırılır.
İplikler, birbirine paralel ya da paralele yakın elyafların bükülmesi ile elde edilir. İpliklerin bükümü eğirme işlemi ile sağlanır ve bu vasıtayla kesikli (ştapel) elyaflardan iplikler oluşur. İpliklerin üretilmesinden sonra tekrar büküm verilebilir. İstenen büküm, büküm makinesinde gerçekleştirilir. Birden fazla iplik bir araya getirilerek birbirleri üzerine bükülebilirler.
İplik bükümü mikltarı ya da derecesi birim uzunluk (santimetre, metre veya inç) başına düşen sarım ya da dönüş sayısıyla ölçülür. 1 inç’teki (2.54cm) büküm miktarı TPI veya büküm/inç, 1 metredeki büküm miktarı TPM veya büküm/metre olarak kısaltılır.
İplik bükümü sağ (Z) ve sol (S) büküm ya da dengelenmiş ve dengelenmemiş olarak sınıflandırılabilir. (Şekil )

Diğer yandan iplik tek kat, katlı ve kablo iplik bükümüne tabi tutulabilir. Tek kat iplik bükümünde S veya Z büküm, katlı iplik bükümünde SZ, ZS, SS veya ZZ büküm (birinci sembol tek kat ipliğin, ikinci sembol katlı ipliğin büküm yönüdür); kablo iplik bükümünde ZSZ veya ZZS büküm yönleri seçilebilir.
Bükülecek ipliklerin büküm yönüyle katlama büküm yönü aynı olursa buna büküm üstüne büküm denir. Sert bir iplik oluşmasını sağlar.

10.2.1.B Bükümün Amacı ve İplikteki Etkileri

Büküm tek kat ipliklerde mukavemetin arttırılması için ya da iki veya daha fazla katlı iplik elde edilerek kumaşta istenen efekt özelliklerini kazandırmak amacıyla yapılabilir.
Elyafları ve iplikleri bir arada tutmak için gereken büküm miktarı; ipliğin çapına , elyafların cinsine ve ştapel uzunluklarına bağlıdır. Kalın ipliklerin birbirini tutması için daha az sayıda büküm gerekir ve bunlara düşük bükümlü iplikler denir. Daha ince ipliklerin birbirlerini tutmaları için ise daha çok sayıda büküme ihtiyaç vardır ve bunlara yüksek bükümlü ya da sık bükümlü iplikler denir.
İplik ne kadar az bükümlü olursa o kadar beyaz ve parlak görünür. Büküm ipliği matlaştırır ve rengini koyulaştırır. Büküm üretimle ters orantılıdır. 30 büküm yerine 20 büküm verilirse, üretim 30/20 oranında artar. Büküm, iplikteki ince yerlerde artar, kalın yerlerde ise azalır. Büküm sayısı ile ağırlık çarpımı sabittir.
İpliğin metredeki bükümünün (TPM), ipliğin ve ondan üretilecek olan kumaşın görünümü ve dayanıklılığı üzerinde önemli etkisi vardır.
Göreceli olarak, düşük bükümlü (TPM 80’den 460’a) ipliklerde, ipliğin yumuşak, kabarık ve esnek olması nedeni ile yumuşak büküm adı verilir.
Yumuşak bükümlü iplikler, yüksek bükümlüler kadar sağlam değillerdir. Örme ipliği olarak hazırlanan iplikler bu türdendir.
Yüksek bükümlü (TPM 750’den 1200’e) olanlar sert (sıkı) bükümlü iplikler olarak adlandırılır. Bunlar düşük bükümlü ipliklerden daha düzgün yüzeyli, daha sert, daha girift ve sağlamdırlar.
Filament iplikler genelde düşük bükümlüdürler (TPM 20’den 40’a). Filament ipliklerde büküm ipliğe sağlamlık vermez, sadece elyafları bir arada bir bütün olarak tutmaya yarar.
Büküm, ipliği oluşturan bileşenlerin birbirinden ayrılmamasını ve ipliğin dayanıklı olmasını sağlar.

10.2.1.C Islak Büküm

Kullanıma göre kaygan, tüysüz iplik elde edilmesi istendiğinde ıslak büküm yapılabilir.
Islak bükümde bobinden gelen iplikler bir su kabı ve bu kap içerisindeki cam çubuk yardımıyla ıslatılır. Cam çubuk üzerinden ıslatılarakgeçen iplik büküm makinesine verilir.
İpliği ıslatınca iplik üzerindeki elyaf uçları birbirine yapışır. Bu iplikler büküldüğünde serbest elyaf uçlarının %80’ni bu büküm içine sokulmuş olur. Kalan kısımlar yakmak suretiyle yok edilir.
Islak büküm özellikle konfeksiyonda kullanılacak dikiş iplikleri ve kaygan parlak ipliklerin imalinde kullanılır.

10.2.1.D Katlı Büküm

İki veya daha fazla tek kat ipliği bükmek suretiyle birleştirerek katlı bükümlü iplik oluşturulur. Tek katlı iki ipliğin bükülmesi çiftleme ya da iki katlama, iki veya daha fazla katlı ipliğin birlikte bükülmesi de çoklu katlama ya da kablolama olarak isimlendirilir. (Şekil )

10.2.1.E Çift (Bire İki, Two For One) Büküm

Tek katlı veya bükümsüz katlanmış ipliklerin bükülmesi işlemidir. Bükme elemanının (çift büküm ipliği) her dönüşünde ipliğe iki büküm verilmesi şeklinde yapılan bükümdür.
İngilizcesine istinaden two for one büküm veya Türkçesi olan bire iki büküm şeklinde de isimlendirilir.

10.2.1F Fantezi Büküm

İpliklere büküm yoluyla efektler verilebilir. Birden fazla iplik veya elyaf şeridi değişik şekillerde beslenerek veya değişik yapıdaki iplikler bükülerek fantezi iplikler elde edilir. Fantezi büküm, ipliklerin görünümlerine yönelik olarak yapılır. (Şekil )

10.2.2. İPLİK BÜKÜM MAKİNELERİ

Tek iplik veya birden fazla ipliği biraraya getirerek büküm veren veya katlanmış bükümsüz ipliğe büküm veren makinelerdir.
Büküm; ipliklerin mukavemetlerinin arttırılması (düz büküm) veya değişik karakterler kazandırılması (fantezi büküm) için yapılır. Fantezi bükümde mukavemet ikinci plandadır, önemli olan görünüştür.
Genel olarak, büküm işleminin yapıldığı makinelere büküm makineleri denir. Buradaki işlme katlı büküm işlemidir.
Bükümden sonra iplikler tekrar bobinlenir.
Büküm makineleri:
a) Katlı büküm makineleri,
b) Çift (bire iki, two for one) büküm makineleri,
c) Fantezi büküm makineleri
gibi çeşitlilik gösterir.

10.2.2.A Katlı Büküm Makineleri

Birden fazla ipliğin önce biraraya getirilip, sonra büküm işlemine tabii tutularak katlı bükümlü iplik elde edilmesini ve tekrar bobinlenmesini sağlayan makinedir.
Katlı bükülecek iplik sayısı kadar iplik bobinimakine cağlığında bulunur ve bir adet katlı iplik bobinini besler. Yani, iki katlı iplik elde edilecekse, bir katlı iplik bobini için iki tek iplik bobini bulunur.
Katlı büküm makinelerinde büküm, bilezikli sistemler sayesinde gerçekleştirilir.
Bilezikli büküm makinelerinde elde edilen katlı iplik bobinleri daha sonra bir aktarma işlemiyle istenilen formda bobinlere sarılırlar. (Şekil )
Katlı büküm makineleri prensip olarak katlama makinelrine benzer. Katlı büküm makineleri ile katlama makineleri arasındaki en bariz fark;katlı büküm makinelerinde, katlama makinelrinde olmayan büküm tertibatlarının olması ve ipliğe katlama işlemine ek olarak büküm de verilmesidir.
Katlı büküm makinesinde; cağlığa dizilen tek kat iplik bobinlerinin iplikleri rehberlerden geçer. Kaç kat iplik katlanacaksa o kat kadar iplik rehberden geçirilip kopça ile büküm kopslarına sarılır.
Katlı büküm makinelerinde çeşitli formlarda bobin elde edilebilir ve çapraz veya paralel sarım yapılabilir.
Bilezik katlı büküm makinelerinde, iplik, katlı bükülüp bobinlendikten sonra genellikle bir bobin aktarma işleminden geçirilir. Bilezikli katlı büküm makinelerinde elde edilen bobininsağım özellikleri çok iyi değildir.sağım özelliği daha iyi olan bobinler elde etmek gerekir. Bu şekilde, sonraki, işlemler de daha rahat ve hızlı bir çalışma söz konusu olur.

10.2.2.B Çift (Bire İki, Two For One) Büküm Makineleri

Çift (bire iki, two for one) büküm makinesi, günümüzde yaygın kullanımı olan bir iplik büküm makinesidir.
Katlı büküm yapılan bir çok iplik işletmesinde herhangi bir tip çift büküm makinesi görmek mümkündür.
Birden fazla tek katlı ipliğin bobinden sağılıp birbiri üstüne bükülerek tekrar bobin halinde sarıldığı makinelerdir.
Çift büküm makineleri, iğin her devrinde ipliğe iki büküm verir.
Çift büküm makinelerinde ayrı bobinlerden gelen iplikler bükülmekle beraber, daha önce bükümsüz katlanmış ipliklerin bükülmesi de modern makinelerde verimliliği ve hızı arttırır.
Bu sebeple ipliklerin çift büküm makinesine verilmeden önce katlama işleminden geçirilmesi ve bükümsüz katlanmış iplik bobinlerinin makineye beslenmesi üretim açısından son derece avantajlıdır.

Çift büküm makinelerinde işlem prensibi

Çift büküm makinelerinde, iğ üzerine geçirilmiş bir çapraz bobin ve bunun üzerinde dönen bir rehber vardır.
Bobinden çıkan iplik rehberden geçer, bobinin ortasındaki boşluktan alttaki tabağa gider. Burada bir diske sarılır ve sonra yukarıdaki bir rehberden daha geçer ve oradan üretim bobinine gider.

Çift büküm makinesinde büküm

Çift büküm sisteminde büküm, ipliğe her dönüşünde iki büküm veren çift büküm iğiyle gerçekleştirilir. Tek kat iplik bobinlerinden gelen iplik üstten içi boş çift büküm iğine girer. Dönen iğ içinden geçerken iplikler büküm alır. İğin içinden geçen iplikler alt kısımda bir diskin içinden çıkarak kutu içinden yukarı doğru sevk edilir.
İplikler bobinden sağıldıktan sonra büküm verilmesi esnasında iğ; disk ve bobin kutusu vasıtasıyla iplik klavuzuna gelir ve bobinlenmek üzere sevkedilir.

Çift büküm makinesinde hareket iletimi

Çift büküm makinelerinde hareket iletimi; bir çok makinede olduğu gibi motordan başlayarak iletişim kayışları, kasnaklar ve hareket iletim zincirleri gibi elemanlarla gerçekleştirilir.
Çift büküm amkinesinde iğler, motordan iletilen güçle ve kayış vasıtasıyla döndürülür. (şekil ) (Şekil )

Çift büküm iği ile bükümlü ipliklerin sarıldığı bobin iği birbiriyle bağlantılıdır.
Herhangi bir şekilde sarımın gerçekleştirildiği bobin dönüşü durduğunda veya bobin değiştirme esnasında makine durur.
Sarım durduğunda bu durum bağlantı kollarıyla çift büküm iğine hareket veren kayışa iletilir. Kayışla, kayışı döndüren kasnak arasındaki bağlantı kesilir. İğin hareketi bu şekilde durdurulur. (Şekil )


Çift büküm makinesinde katlı ipliğin sarım için beslenmesi

İplik katlı büküldükten sonra, bobinleme amacıyla beslenmesi; ipliğin gerginliğini kontrol eden, sarım yapılan bobinde istenen özelliklere göre uygun beslemeyi gerçekleştiren ve ayarlanabilir sistemler sayesinmde gerçekleştirlir.
Katlı ipliklerin sarıldığı bobinler silindirik veya konik formda olabilir.
Çift büküm makinesinde ayarlanabilir katlı
1350  .::| $ Eğitim & Öğretim $ |::. / Tekstil / Kumaş Bilgisi : Ocak 25, 2010, 10:57:22 ÖS
KUMAŞLARIN SINIFLANDIRILMASI


1.Yapılarına göre (nasıl yapıldıysa o ismi alır)
a)Dokunmamış kumaşlar-Non woven, keçeler, kağıt telalar, elyaf, vizotin vb...
b)Dokunmuş kumaşlar-Dokuma yoluyla elde edilen kumaşlar.
c)Örülmüş kumaşlar-Örme yoluyla elde edilen kumaşlar (yuvarlak ve düz
örgüler, danteller).

KUMAŞ KONTROL YÖNTEMLERİ

1.Hammadde kontrolü
a)Hissetme
b)Koparma
c)Büküm açama
d)Yakma
e)Mikroskopla inceleme
f)Kimyasallarla çözme
g)Boyama
h)Lif ayrımı

2.Yüzey kontrolü
a)İplik sıklığı, numarası
b)Dokuma örgü cinsi
c)Kumaş gramajı
d)Kumaş eni
e)Uzunluğu
f)Kumaş yüzü, tersi
g)Atkı, çözgü yönü
h)Dokuma, tüy yönü
i)Kayma özelliği
j)Boncuklanma özelliği
k)Ütü etkisi (nem, ısı, basınç ile ilgili değişim)

3.Terbiye kontrolü
a)Renk haslıkları
b)Işık haslıkları
c)Yıkama haslıkları
d)Su haslıkları
e)Sürtme haslıkları
f)Ütü haslıkları
g)Ter haslıkları
h)Buruşmazlık, esneme
i)Aşınma
ÖRME KUMAŞLAR


Örme(atkı) Kumaşların Sınıflandırılması


1.Yuvarlak örgüler 2.Düz örgüler
a)Tek yataklı b)Çift yataklı a) Tek yataklı b)Çift yataklı
-süprem -rib -Ev tipi -Sanayi tipi
-futter -interlok
-havlu

c)Küçük çaplılar
-Çorap makineleri
-Bağcık, kordon makineleri



Çözgü Örme Kumaşların Sınıflandırılması (iğne tipine göre)


1.Esnek uçlu iğne - spor kumaşlar (koton makinesi veya çözgü otomat makinesi)
2.Dilli iğne - desenli gipür, dantel, makrome, fisto (raşel-tek veya çift yataklı)
3.Sürgülü iğne - jarse ve düz kumaşlar


DOKUMA KUMAŞLAR

Kumaşı oluşturan ipliklerin birbirine göre geçiş şekli örgüyü belirler.Dokuma kumaşlarda üç temel örgü ve bunlardan türetilmiş diğer örgülere göre birçok çeşit vardır.

Dokuma Temel Örgüler


1.Bezayağı
a)Rips b)Panama
-Atkı ripsi -Tam panama
-Çözgü ripsi -Yarı panama

*En basit ve sağlam bağlantı türüdür.Bağlantı noktaları her yüzden birbirine değer, çözgü ve atkı iplikleri birbirlerinin bir altından bir üstünden geçer.Kolay ve ucuz bir üretim sağlanır.(krep,etamin,patiska,amerikan bezi,tafta,vual ...)

2.Dimi

*Bağlantı noktaları yana doğru kaymıştır ve verev olarak birbirine değmektedir.
(denim,gabardin,divitin ...)
3.Atlas(saten)

*Bağlantı noktaları birbirine değmez, ancak bu noktalar düzenli bir biçimde dokuma yüzeyine dağılmıştır.İplikler en az dört iplik üzerinden atlamaktadır.En gevşek bağlantıdır.(saten düşes ...)


ÖRME KUMAŞ ÇESİTLERİ

SÜPREM

30/1 , 28 fine süprem
penye, karde, OE, lycralı.Kullanılan enler: 34, 32, 30, 26” ,bu çaplara göre ham ve mamul kumaş enleri:

makine çapı ham en(cm) mamul en
34 112 106-98
32 106 98-92
30 96 90-85
26 91 86-72

ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
penyede:
min 100-105 min 115
max 140 max 160
OE de:
115-135 125-155


Lycralı süprem
1*1----- % 5
full----- % 10 lycra kullanılır(yaklaşık olarak).

Üç çeşit lycra kullanılır:20 denye(22 dtex), 40 denye(44 dtex),70 denye(77 dtex) en çok kullanılan 40 ve 70 denyedir.

20/1 , 20-22 fine süprem
Yukarıdaki çaplarla 0,5cm oynar.

ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
min 155 min 170
max 190 max 205

*Örgü Kumaşlarda Lycra Kullanımı
1*1-----bir iğne lycralı bir iğne lycrasız
full-----her iğnede lycra bulunur.

70 denye(%) 40 denye 20 denye
1*1: 7,2 3,8 2,9
full: 9,8 8,3 5,2

30/1 ve 20/1 süprem değerleri birbirine yakındır.
40 denye Dupont lycra kullanılırsa:
1*1 % 3,2 full % 7,8 (Dupont daha stabil ve kaliteli fiyatı daha pahalı)

Ribanalarda genelde 2*1 (2 iğnede 1 lycra kullanılır).Özel bir şey istenmemişse:

70 denye(%) 40 denye 20 denye
3,4 2,3 kullanılmaz

30/20 fine futter lycralı tipinde 40 denye lycra kullanılır:
1*1 % 4,6 full % 7,1


RİBANA (1*1 RİB)

30, 34” çaplar kullanılır.Ne 30/1 iplikte 16-18 fine, 20/1 iplikte 16 fine kullanılır.

makine çapı (“) ham en(cm) mamul en
(lycralı)
30 68 57
34 83 70
(lycrasız)
30 80 65
34 95 75

iplik numarası(Ne) ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
(lycralı)
30/1 185-200 240-250
20/1 240 280
(lycrasız)
30/1 140-150 180-190
20/1 180-200 230-240


KAŞKORSE (2*2 RİB)

30, 34” çaplar kullanılır.Ne 30/1 iplikte 18 fine, 20/1 iplikte 16 fine idealdir.

makine çapı (“) ham en(cm) mamul en
(lycralı)
30 60 47
34 75 60
(lycrasız)
30 68 57
34 85 70

iplik numarası(Ne) ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
(lycralı)
30/1 190-200 240-250
20/1 250 290-300
(lycrasız)
30/1 160-180 190-210
20/1 185-195 235-250


İKİ İPLİK FUTTER

Ne 20’ye 10, 20’ye 8 ipliklerle örülür.26, 30, 32” çaplı makinelerde 20, 22 fine inceliğinde örülür.

makine çapı(“) ham en(cm) mamul en
26 98 90-92
30 106 100-96
32 112 106

iplik numaraları(Ne) ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
20-10 210-250 230-280
20-8 225-260 250-310

ÜÇ İPLİK FUTTER

Ne 30-30-10 veya 30-20-10 iplikler kullanılır.



Makine çapı(“) ham en(cm) mamul en mamul gramaj

30 106 100-96 320-340 32 112 106-104 280-300

Ne 30-30-10 üç iplik futterde gramajlar:

ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
220-270 260-320


FİNE FUTTER

Genel olarak Ne 30’a 20 ve 30’a 30 ipliklerle 28 fine inceliğinde örülen hafif futterlerdir.30 ve 32 çaplı makineler kullanılır.

makine çapı(“) ham en(cm) mamul en
30 106 100
32 112 106

Ne 30-20 fine futterde gramajlar:

ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
185-210 210-230


PİKE

Tek toplama ve çift toplama olarak iki çeşittir, genelde çift toplama kullanılır.26, 30” çaplı makinelerde Ne 30/1 iplikte 28 fine, 20/1 iplikte 22 fine incelikte makinelerde örülür.Pike diğer örgülere göre mamulde kendini salarak genişler.

makine çapı(“) ham en(cm) mamul en
26 105 112
30 115 123

iplik numarası(Ne) ham gramaj(gr/m2) mamul gramaj
(çift toplama)
30/1 160-480 180-200
20/1 180-200 200-215




HAVLU


KUMAŞLARDA GRAMAJ BULUNMASI

iplik no = uzunluk / ağırlık = m / gr = L / G = Nm Ne = L / (G*1,693)

gramaj = (E sıklık * 100 * faktör) / (Ne * 1,693)

uzama ile ilgili faktörler : bezayağı=1,1 ; gabardin=1,08 ; saten=1,05 ;
lycra=1,3-1,45



KUMAŞ ANALİZİ

Kumaş analizinde şu yol takip edilir :
1.Kumaşın tersini ve yüzünü bulmak
2.Atkı ve çözgü yönü tespiti
3.İplik numarası ve büküm yönü saptanması
4.İpliği meydana getiren lifin tahminlenmesi
5.Kumaş örgüsünü bulup gerekirse resmini yapmak.
6.Çözgü ve atkı sıklıklarının belirlenmesi
7.Kumaş dokutulacaksa gerekli iplik miktarını bulabilmek için çözgü ve atkı ipliklerinin kısalma yüzdelerini bulmak

1.Kumaşın tersini ve yüzünü bulmak :
-Kumaşın cinsinden atkı ve çözgü yönleri ve örgüsü biliniyorsa kapanmalar hangi taraftaysa o taraf yüzdür.
-Çözgü ve atkı farklı iplik ve elyaftan yapılmışsa değerli ipliğin örgü yaptığı taraf kumaşı yüzüdür.
-Dimi örgülü kumaşlarda kumaşın yüz tarafında çizgi olarak hatlar belirgindir.Bunlar kenara göre belirli bir açı yaparak sağa veya sola doğru gider (diminin z veya s oluşuna göre).
-Apre işlemi görmüş kumaşlarda kumaş yüzü temizlenmiş veya yakılmış olduğundan düzgündür.
-Desenli kumaşlarda desenin basıldığı kumaş desenin yüzüdür.
-Düz boyalı kumaşlarda kumaşın yüz tarafı yeniyken parlaktır.
-Flanel, pazen gibi kumaşlarda ten kısmı şardonlu baskılı kısım tüysüzdür; ancak divitinde her iki yüzey şardonludur.(zımpara 1mm civarı, şardon 1mm’den kalın)


2.Kumaşın çözgü ve atkı yönünün belirlenmesi :
-Kumaşın kenarı görülüyorsa kenara paralel iplikler çözgüdür.
-Çözgü ipliklerinin bükümleri atkıdan daha fazladır, bu yüzden daha sert tutumludurlar.
-Çözgü iplikleri atkı ipliklerine göre daha ince daha sık olarak görünürler.
-Katlı büküm (dublaj) yapılmış iplikler genellikle çözgüde kullanılırlar.
-Hem atkı hem de çözgüde katlı bükümlü iplik kullanılmışsa ince ve dayanıklı olan çözgüdür.
-Pamuk ve yün iplikleri çözgüde ve atkıda ayrı ayrı kullanılmışsa çözgü pamuk, atkı yündür.


PAMUKLU KUMAŞLAR

GABARDİN:
Genellikle dimi 2/1 örgüsünde (1/2, 1/3, 3/1 de olabilir) çözgü hakim pamuklu bir kumaştır.Yüzeyde iplik kalınlığına ve dimideki atlamalara bağlı olarak kenarlara açı yapan çizgi efekti görülür.Açı 1/2 ve 2/1 örgülerde 45, 3/1 ve 1/3 örgülerde 30 ve 60 derece civarındadır.İplik inceldikçe çizgi efekti kaybolur.Pantolonluk ve trençkotluk olarak kullanıldığı gibi bunun dışında da kullanılır.İplik numarası Ne 60 ile 80 arası olabilir(atkı ipliği daha kalın da yapılabilir).Daha çok top boya yapılarak renklendirilir.İpliği boyalı ve baskılı olarak bulunabilir.

DENİM(Blue-jean, kot):
Denim bugün çok geniş bir alanı kapsayan kumaşların genel adıdır.Bu kumaşlardan giysinin hemen her türü yapılabildiği gibi döşemelik olarak da kullanılmaktadır.Genellikle çözgü iplikleri indigo boyalıdır.Gramaj ölçümünde ons ölçü birimi kullanılır.Gramajlar 5-16 ons arasındadır.Ağır olanlar kışlık, hafif olanlar yazlık olarak pantolon, gömlek, yelek, etek, ceket, şort olarak kullanılır.

PAZEN:
Bezayağı ve dimi örgülü Ne 24-8 ipliklerin kullanıldığı pamuklu bir kumaştır. Arka yüzey şardonlanır, ön yüzey baskılı olabilir.Top boya ve baskı yapılarak pijama, iç çamaşırlık olarak kullanılır.Her iki yüzey şardonlanırsa ve kalınlık fazlaysa divitin adını alır, Anadoluda kışlık tür giysilerde yaygın olarak kullanılır.

Patiska Kumaş:

Patiska kumaş klasik bir dokuma kumaş cinsidir. Düşük gramajlı ve çok ince olup bezayağı örgüsünden yapmaktadır. Patiska sık ve düzgün dokunmuş pamuklu bezdir. Uygulanan apre türüne göre yumuşak yada diri tutumlu olabilir. Orijinali keten olan bu kumaş şimdi pamuk yada karışımları veya yün ve karışımlarından yapılır. Pamuktan yapıldığı zaman genel olarak çözgüde 10-14 ve atkıda 8-14 kaplama faktörü ve metrekaresinde 60-100 gram ağırlığı vardır. Eğer yünden yapılmışsa şalisten (challis) daha hafiftir ve kadın elbiseleri olarak kullanılır.
Patiska özellikle Amerika ve Mısır'da yetişen nitelikli pamuklardan eğrilmiş, 60-80 numara ipliklerden dokunur ve çoğunlukla bir yüzüne hafif parlaklık kazandırılır.
Patiska ağartılabilir yada parça halinde boyanabilir. Nitelikli patiskalar pürüzsüz., parlak apreli ve hafif bezlerdir. Bunlar kolay dikilebilir yada üzerlerine ince nakışlar işlenebilir. Patiska kolay yıkanabildiğinden mendillerde, çocuk giysilerinde, iç çamaşırlarında, çarşaflarda ve geceliklerde kullanılır.Ör.: Patiska Çarşaf, Patiska Çamaşır

DİYAGONAL:
Diyagonal dimiler büyük örgülü basit dimilerdir. Bu kumaşlarda çözgü ipliği atkı ipliği istikametinde 45° açı yapar. Yani çözgü diyagonalleri kumaş yüzeyinde, yatayla 44°-45° açı yapar. Kumaşın atkı ve çözgüsünde kullanılan iplikler değişikse, daha parlak ve değerli olan iplik kumaş yüzeyine daha çok çıkarılır.
Dimi örgülerle daha ağır gramajlı ve elastik kumaşlar yapılabilmektedir. Diminin bir türevi olan diyagonal dimilerde ise desenlendirme imkanı çok geniştir.
Diyagonal dimi ile dokunmuş diyagonal kumaşlar, kalın numaralı iplikten yapılmış olup; dimi 2/2 dokulu pamuklu bir kumaştır. Eşit karakterli bir dimidir.
Genelde pantolonluk kumaş olarak kullanılır. Bunun dışında eteklik, ceketlik olarak da kullanılır. Sağlam ve gramajlı olarak üretildiğinde çadır bezi (branda bezi) olarak da kullanılabilir.
Örnek Konstrüksiyon : Çözgü ipliği =Ne = 12/1
Sıklık = 24 ad/cm
Atkı ipliği = Ne =12/1
Ağırlık = 206 g/m²
En = 70 cm

ORGANZE KUMAŞ:
Organze, pamuklu bir kumaştır. Muslin* sınıfına girer. İnce, hafi gramajlı, seyrek dokunur. Yarı şeffaf, saydam, transparan yapıdadır.
Özel bir asit bitim işlemi yapılır. Bu işlemle kumaş yüzeyi kısmen katılaştırılarak kumaşa sert bir tutum ve şeffaf bir görünüm kazandırılır. Bitin işleminin etkisi kalıcıdır. Pamuk yerine monofılament sentetik liflerin kullanılmasıyla aynı sertlik etkisi daha iyi sağlanabilir. Fakat, bunun yanında monofılament sentetik lif kullanımı maliyetin daha yüksek olmasına sebep olacaktır.
Organze kumaşlar genelde elbiselik, bluzluk, işlemelik, aksesuarlık olarak kullanılır. Elbiselik organze kumaşlardan ise daha çok gelinlik, nişanlık, gibi abiye kıyafetler yapılır.
İyi kalitede bir organzede:
Çözgü ipliği.... Ne:80
Atkı ipliği........Ne:100 olarak kullanılır.
İnch'teki çözgü/atkı sayısı 80 olarak alınır. Bu da cm'de yaklaşık olarak 32 adet atkı ve çözgü demektir.
Organzenin pamuklu bir kumaş olarak bilinmesine rağmen piyasada daha çok %100 PES olarak bulunmaktadır.


MUSLİN:
Doku şekli B 1/1 olup, yumuşak, ince ve seyrek dokunmuş bir pamuklu kumaştır. Yollu türleri de vardır. Bunlar yine bezayağı dokunun arasına sıkıştırılmışlardır. Ayrıca ekstra iplikler kullanarak yapılan figürlü eşitleri de bulunmaktadır.

Çarşaflık:
Bezayağı ve 2/2 dimi örgüde, çarşaf ve nevresim yapmak için dokunan kumaşlardır. 2/2 dimi örgülü çarşaflıklar daha kalın iplikler; örneğin 12-14 Ne çözgü, 10-12 Ne atkı ipliği kullanılarak dokunurlar. Bezayağı çarşaflıklarda ise 18-24 Ne çözgü, 16-20 Ne atkı ipliği kullanılır. Bu tür çarşaflıklarda uygulanan çözgü sıklıkları cm’de 18-30, atkı sıklıkları da cm’de 18-24 arasında değişir. Kumaş eni 140 cm’den başlayarak 300 cm’ye kadar atkı ipliği kullanılarak 2/2 dimi örgüde dokudukları gibi, bezayağı örgüde aynı kalınlıkta atkı ile dokunduktan sonra yüzeyi havalandırılarak, pazen görünümünde dokunurlar.
Örnek : Çubuklu Çarşaflık : Çözgü 24/1 Ne cm’de 29,5 sıklıkta atkı 20/1 Ne cm’de 19,5 sıklıkta, ağırlık 135 gr/m² en 150 cm.

DİRİL:

Dimi ile dokunan pamuklu kumaşlar sınıfına girer. Çözgünün hakim olduğu dimi örgüsündedir. 2/1, 3/1, 4/1 dokularda dimi veya 5’li çözgü saten örgüsündedir. Burada dimi çözgü çıkışları çözgü ipliklerinin bükümünün tersi yönündedir. Dik dimi görünüşlü bir kumaş cinsidir. Yazlık ve tropikal elbiselik olarak kullanılır. Piyasada en çok rastlanan "haki diril" adındaki kumaş D 3/1 doku şeklindedir. Bu dirilin tipik bir örneğidir. Kullanılan iplik numaraları değişik olmakla birlikte genellikle kalındır. Aşağıda konstrüksiyon özellikleri verilmiştir.
Örnek 1: Çözgü 40/2 Nm Sıklık 48 ad/cm, Atkı 12/1 Nm Sıklık 20 ad/cm, Ağırlık 265 gr/m2.
Örnek 2: Çözgü 16/1 Ne Sıklık 24 ad/cm, Atkı 12/1 Ne Sıklık 14,5 ad/cm, Ağırlık 186 gr/m2, Doku 3/1.

TERRY KOTON (GÖMLEKLİK):
Gömleklik bezayağı örgüde dokunan ,çözgüsü iyi haşıllanmış ham beze verilen addır. Bu kumaşın standart teknik özellikleri şöyledir. En 90 cm
Çözgü Ne = 32 Sıklık = 30 ad/cm
Atkı Ne = 40 Sıklık = 30 ad/cm
Daha kaliteli bezayağı gömlekler ise ; B 1/1 dokuda olup; Çözgü Ne =36, Atkı Ne =36, Çözgü sıklığı = 30 ad/cm, Atkı sıklığı = 38 ad/cm
Ayrıca kalın iplikten dokunan gömlekler vardır. Çözgü - atkı Ne : 28/2
Çözgü sıklığı = 18 ad/cm, Atkı sıklığı =16 ad/cm Ağırlık = 165 gr/m2 özellikteki gömleklerden bezayağı yapılmaktadır.
Gömlekliklerin ince ipliklerden bezayağı örgüde dokunan türlerinin hemen hemen hepsi yanlış olarak poplin teriminde belirtilmektedir.
Ayrıca diğer yandan, dimi , panama dokularda dokunan gömleklikler, saten bölümler ya da ekstra iplik kullanılarak dokunan yollu desenli fantezi gömleklikler ve renkli ipliklerle dokunan çizgili ve ekose gömleklerde bulunmaktadır.
Terry koton PES ve pamuk karışımından oluşan gömleklik türüdür. Bu karışım oranı :
% 67 pamuk - %33 PES veya % 67 PES - % 33 pamuk 'tur.
(% 100 pamuktan oluşan gömlekliğin adı poplin olarak adlandırılır.)


ŞANTUK:
İpekli şantuk taklidi:
Bezayağı örgüde noppeli ya da inceli kalınlı bölümleri olan düzgünsüz pamuk atkı ipliği ile dokunan bir kumaştır.
İpek şantuk:
Doku şekli ; B 1/1 ' dir.Doğal renkte , düzgünsüz , noppeli, ipek iplikleri ile dokunur. Yüzeyleri pürüzlüdür.İplik numaralan 150 denyedir.
Çözgü sıklığı 30 adet/cm , Atkı sıklığı, 28 adet/cm
Kullanım alanı oldukça geniş olan şantuk kumaşlar ; erkek gömlek , bayan bluz,erkek ve bayan pantolon (keten) , gömlek , ceket ve ev tekstilinde özellikle perdelik kumaş olarak kullanılmaktadır.
Şantuk kumaşı inceli , kalınlı yani düzgünsüz ipliklerin sadece atkı ipliği olarak kullanılmasıyla elde edilir. Bazen kumaşa alışılmışın dışında bir efekt vermek için bu inceli kalınlı iplikler hem çözgü hem atkı ipliği olarak kullanılmaktadır.
Şantuk ; ipek , rayon , asetat , naylon , akrilik , pamuk ve yün liflerinden elde edilebilir. Ya da değişik efekt ve tutumlar elde edebilmek ve farklı özellikler kazandırmak için , bu liflerin karışımı halinde kullanılabilmektedir.


Poplin:
İnce çözgü ve kalın atkı kullanılarak bezayağı örgüsünde dokunmuş olan kumaşlara poplin denilmektedir. Eskiden ipek iplik kullanılarak dokunan poplin, günümüzde merserize edilmiş ince numara penye pamuk ipliği ile dokunmaktadır. Çözgüde genellikle 20/1 Nm, atkıda 20/i-30/1 Nm iplik kullanılır. Daha ince poplinler ise 60/2-80/2 Nm çözgü, 60/2-30/1 Nm atkı ipliği kullanılarak dokunurlar.
Örnek:
Çözgü 80/2 Nm, cm'de 55 sıklık, atkı 60/2 Nm, cm'de 24 sıklık, ağırlık 139 gr/m2
Örnek:
Çözgü 20/1 Nm, cm'de 41,5 sıklık, atkı 30/1 Nm, cm'de 24 sıklık, ağırlık 138 gr/m2
Özellikleri:
Çok ince bir kumaştır. Çözgü ve atkısı çift kat iplikle bezayağı dokunmuştur. En belirgin özelliği atkı boyunca giden bir rips efektidir. Bu efekt kalın atkı ve yüksek çözgü sıklığı ile sağlanır. Tek kat veya katlı iplikle elde edilen poplinlerin ağır gramajlıları yağmurluk ve rüzgarlık olarak kullanılır. Gömleklik poplin hafif olup, kendinden yollu, ters bükümlü iplikler kullanılarak ya da atkıda kabarcıklı iplik kullanılarak değişik efektti dokunur. Merserîzeli, makaslanmış kaşarlanıp küp boyalarla boyanmış veya baskılı halde olan poplinin iyi kalitelileri çekmezlik aprelidir.
Çeşitleri:
İnce poplin: Hafif gramajlı, atkı ripsi efekti, ince iplikli, sık dokulu, bezayağı örgülü kumaşa verilen addır. Poplinden hafif fakat daha sıktır. İnce poplinler genelde penye iplikten üretilir. Yumuşak tutumlu ve ipek görünümlüdür. Kaşarlı, boyalı veya baskılı, merserizeli ve sanforize işlemlidir.
Ağır poplin: Ağır gramajlı, atkı ripsi efektli, bezayağı örgülü, yağmurluk, rüzgarlık yapımında kullanılan kumaştır. Çözgü mukavemeti atkı mukavemetinden yüksek olan bu kaba poplin su geçirmezlik ve çekmezlik aprelidir. Süet efekti verilebilir.
Örnek kumaş özellikleri:
Hammadde: %100 pamuk

İplik no: 40/1
İplik sıklığı: 44*24
Kumaş eni: 150 cm.
Gramaj: 110 gr/m

KREP KUMAŞLAR:
1. Pamuklu krep:
Yüksek bükümlü ipliklerden krep doku ile dokunan hafif gramajlı kumaşlardır. Krep görünümü bezayağı doku ile ters yönde büküm verilmiş atkı ve çözgü iplikleri kullanarak ve kumaşı yüksek oranda çektirerek elde edilir. Bu çekme sırasında iplikler büküm yönünde kıvrılarak düzensiz bir yüzey görünümü oluştururlar. Krep kumaşlar genellikle top boyanırlar. Ancak baskı da yapılabilir.
ÖRNEK: Çözgü: Ne 36/2 , Sıklık: 25 adet/cm Atkı: Ne 12/1 .Sıklık: 17 adet/cm Ağırlık: 191 gr/m2 , Kumaş Eni: 140 cm
2. Yünlü krep:
Çok yüksek bükümlü Z ve S yöndeki ipliklerin birlikte birebir düzeni ile dokunmaları sonucu elde edilirler. Doku şeklî; bezayağı ve ya kreptir. Sıklık düşüktür. Apre şekli hafiftir. Bayan elbiseliklerinde kullanılır.
3. Viskon krep:
%100 viskon ipliğinden ya da %50-5Q viskon / PES kamgam ipliklerden dokunurlar. Pamuk tipi viskon ipliklerle dokunan kreplerin üzerine baskı yapılır. Kamgam ipliklerle dokunan krepler eteklik, döpiyeslik ve elbiselik olarak kullanılır.

OPAL KUMAŞLAR:
Opal kumaşlar, bir çeşit pamuklu dokuma kumaş türüdür. Emprime kumaş çeşididir. Bu özellikleri sayesinde üzerlerine kolaylıkla baskı yapılabilir. Ve iyi netice alınır. Piyasada opal kumaş olarak da biliniyor. Yapısı terry koton kumaşla benzerlik gösterir. Ancak % 100 pamukludur. Edindiğim bilgilere göre artık eskisi kadar üretilmiyor ve rağbet edilmiyor. Dokuma örgü konstrüksiyonu olarak bezayağı yapısına göre dokunur.
İplik numarası: Çözgüde Ne 30/1 -40/1, atkıda 24/1 -40/1 Ne'dir.
Sıklık: 28 ad/cm (Ne 30/1 için) 22ad/cm (NeA24/1 için)
Ağırlık: Ortalama 116gr/m2
Kullanım Yerleri: Gömleklik,bluzluk,gece elbisesi,kadın ve çocuk pantolonluğu,gecelik, çarşaflık olarak kullanılmaktadır. Seccade astarı ve yatak odası takımlarında baza fırfırı olarak da tercih edilir.
Erkek pantolonların da kullanımı yoktur; zira opal kumaşlar çok ince kumaşlardır. Fakat daha önce de belirttiğimiz gibi fantezi olması açısından bayan ve çocuk pantolonlarında kullanımı vardır.
Terbiye Özellikleri : Diğer pamuklu kumaşlar için geçerli olan tüm terbiye işlemleri opal kumaşlar için de geçerlidir. Bu işlemler sırasında açık en olarak çalışılır.
İnce kumaş olduğu için buruşması fazladır. Fakat yıkanması ve ütüsü kolaydır. Viskon kumaşlar kadar dokumlu değildir.
Opal kumaşlar, pamuklu bir tür olmasına rağmen; son yıllarda % 20'ye varan oranlarda PES karıştırılmaktadır. Bu karışımla elde etmek istenen, maliyetleri minimize etmektir.
Ayrıca, poplin kumaşlar da yapı olarak opale çok benzer. Fakat poplinlerde daha kalın numaralı iplikler kullanılır.


VUAL:
İnce numaralı, gaze edilmiş, yüksek bükümlü penye iplikten seyrek olarak dokunmuş, pamuklu kumaş türüdür. Parlak iplikle yapıldığında iyi giyinme kalitesi sağlar. Yollu, figürlü, baskılı, benekli, kabarcıklı, pike veya çizgili gibi türleri vardır. Bunlardan bazılarını inceleyelim;
1. Benekli Vual: Atkıda benekli fantezi iplik kullanılarak elde edilir.
2. Yollu Vual: Dokuma esnasında, bazı çözgü ipliklerinin daha sık, bazılarının daha seyrek dizilmesiyle elde edilen, yollu efektli vualdir.
3. Kabarcıklı vual'ı Atkıda kabarcıklı iplik kullanılarak elde edilir,
4. Pike Veya Çizgili Vual: Çözgü ipliklerinin düzgün aralıklarla bir çizgi yapacak şekilde ayarlanmasıyla elde edilen ve dimiti pikesi olarak adlandırılan vualdir.
Örnek:
Fantezi Vual:100 % Pamuk,İplik No 40/1,Sıklık 24 x 20,En 140 cm,
110 gr/m2

OTTOMAN (DOKUMA):
Genellikle ince çözgü ve kalın atkı iplikleriyle çözgü pike örgüsünde dokunan beyaz kumaşlara 'ottoman ' denir.
Örnek:
Çözgü - 30/1 Ne . cm'de 37,5 sıklıkta Atkı - 12/1 Ne , cm'de 15 sıklıkta Ağırlık =155 gr/cm2
Ottoman kumaşı ; elbiselik , paltoluk , döşemelik olarak kullanılan kalın bir kumaş türüdür.
Bezayağı veya yanlamasına rips örgüyle dokunan yün , pamuk , ipek karakterindedir. Çözgü tarafından tamamen örtülüdür.
OTTOMAN (ÖRME):
Ottoman (örme) yuvarlak örme makinesinde elde edilen bir kumaş türüdür. Genellikle , otomanın yapısında 24 Ne ile 30 Ne iplik numaralarındaki,ipliklerin kullanıldığı görülmektedir.
Ottomanın yapısında kullanılan lif cinsleri ; pamuk , PES , lycra , viskon , modal vs ' dir.
Ottoman örme kumaşı ; T-shirt ve Sweat-shirt yapımında ağırlıklı olarak kullanılmaktadır.


Baby Cord:
Baby Cord yüzde yüz pamuktan üretilen bir kumaş türüdür. Üst yüzeyi fitilli kadife görünümündedir. Alttan bakıldığında ise kumaş tabanının yanı sıra kadife dokuyu oluşturan iplikler de görülebilmektedir. Santimetredeki fitil sayısı verilen örnek kumaşlarda 8 fitil/cm dir. Kumaş, kadife yapısından dolayı yumuşak bir tutuma sahiptir
Baby Cord kumaş genelde gömleklik olarak kullanılır. Çocuk, erkek ve bayan gömleği üretilebilir burada önemli nokta kumaşın rengi ve desenidir. Ancak çocuk ve erkek gömleği daha ağırlıklıdır.
Aşağıda ikisi yüzden görünüm biri tersten görünüm olmak üzere üç numune bulunmaktadır.


MERMERŞAHİ:
Mermerşahi klimasın en büyük özelliği seyrek ve uruz bir kumaş olmasıdır. Tülbent île patiska arası bir kumaştır. Piyasadaki perakende satış fiyatı 1-700-000 TL/Metre- toktan satış fiyatı 750,000 TL/m'dir. Bu sıralarda yaşanan ekonomik kriz bu fiyat dalgalanmasının en büyük sebebidir. Basit bir kumaş olduğu için maliyeti düşürmek i^in kara tezgahlarda dokunur. Bu kumaş genelde Uşak ve Adana civarında dokunur. Piyasada mermer adıyla da bulunur.Mermerşahi, ince ipliklerden (genellikle Ne 30/1 atkı ve çözgü ipliğinden) yakılır. Çözeni sıklığı 20~25 adet/cırı, atkı sıklığı ise 14—18 adet/cm'dir. Dokuma konstrüksiyonu ise 1/1 (Bezayağı) dır. Kumaş ağırlığı 75-85 gr/m2 arasında değişebilir. Mermerşahi sadece beyaz renk üretilir. %100 pamuk ipliğinden dokunur.
Bu kumaş genelde giysilerin görünmeyen yerlerinde kullanılır. Ceplik olarak da kullanılan bu kumaşın birçok kullanım alanı bulunmaktadır. Bunlardan bazılarını şöyle sıralayabiliriz:
-Yaşlı bayan iç çamaşırı olarak,
-Bebeklerin ilk dolduğu hafta çocuk bezi olarak,
-Ayrıca yine bebeklerin uyku setlerinde astar olarak,
-Şapka astarı olarak,
-Gelinlik astarı olarak,
-Az olmakla beraber, namazlık başörtüsü olarak kullanılmaktadır.
Örneğin atkı sıklığı; 18 tel/cm çözgü sıklığı: 21 tel/cm gramajı: 80 gr/m2

BASMA:
Çeşitli basit ve karmaşık desenlerin, baskı yoluyla pamuklu bez ayağı kumaşa uygulanmasıyla elde edilen desenli kumaşlara basma denir.
Baskı yapılırken en çok kullanılan ve en basit olan yöntem direkt veya silindirik baskıdır. Kumaş, daha önceden tasarlanmış olan bir dizi silindir arasından geçer. Silindirlerin sayısı desendeki renk sayısına bağlı olarak artar veya azalır. Silindirik yöntem haricinde film-druck veya transfer baskı yöntemi de kullanılmaktadır. Ancak transfer baskı diğerlerine göre daha pahalı bir yöntemdir.
Hemen hemen tüm kumaşlara (pamuklu, giysilik keten, rayon ve ipek krep vb. ) baskı yapılır. Ayrıca pamuklu/pes, pamuklu/viskon karışımı ipliklerden yapılmış kumaşlar da baskı yoluyla renklendirilebilir. Ancak bu kumaşlar daha çok olarak tanımlanırlar.
Tipik bazı basmalık kumaşların teknik özellikleri aşağıda verilmiştir:
EN (cm):
ÇÖZGÜ Ne:
ATKI Ne:
ÇÖZGÜ SIKLIĞI/cm
ATKI SIKLIĞI/cm
GRAMAJ (gr/m2)
90
32/1
36/1
30
35
-
80
30/1
22/1
27
27
-
70
20/1
20/1
23
18
180
80
22/1
22/1
24
20
128

Baskılı kumaşları diğer kumaşlardan ayırmanın en kolay yolu kumaşın tersine bakmaktır. Bu tür kumaşların tersindeki desenin yüzündekine göre görüntüsü daha silik ve mattır. Bu fark, aşağıdaki örnekte açıkça görülmektedir.
Basma kumaşlar piyasada genellikle çiçekli baskılı ve tek en olarak satılmaktadır, l metresinin fiyatı 1.500.000 TL civarındadır.

GÖMLEKLİK:
Örgüsü B 1/1 Çözgüsü iyi haşıllanmış hambeze verilen addır. Bezin standart teknik özellikleri şunlardır :
En = 90 cm
Çözgü Ne : 32 Sıklık = 30 ad/cm
Atkı Ne :40 Sıklık = 30 ad/cm
Daha kaliteli gömlekler ise B1/1 dokuda olup :
Çözgü Ne : 36 Sıklık = 30 ad/cm
Atkı Ne : 36 Sıklık = 38 30 ad/cm
Ayrıca kalın iplikten dokunan gömlekler vardır.
Çözgü Ne : 28/2 Sıklık = 18 30 ad/cm
Atkı Ne : 28/2 Sıklık = 16 30 ad/cm
Ağırlık 169 gr/m² özellikleri bezlerden ekose gömleklikler yapılmaktadır.
Gömleklerin ince ipliklerden bezayağı dokuda kullanılan türlerinin hemen hemen hepsi yanlış olarak poplin adı ile isimlendirilmektedir.
Ayrıca diğer yandan dimi, panama dokularla dokunan gömleklikler, saten bölümler ya da ekstra iplik kullanarak dokunan yollu desenli fantezi gömleklikler ve renkli ipliklerle dokunan çizgili ve ekose gömlekler de bulunmaktadır.


MÜSLİN KUMAŞLAR:
Muslin kumaşlar ince dokulu bezayağı kumaş üzerinde çok kalın fakat yumuşak ekstra atkı iplikleriyle motiflerin oluşturulduğu bir kumaş türüdür. Bu iplikler genelde 2:2 kumaş yapısına sokulurlar. Ekstra ipliklerin motif kumaş oluşturmak için oluşturmak için kumaş yüzüne çıkan bölümlerinde temel çözgülerle bağlama yapılmakla birlikte kumaşın arkasında kalan bölümlerinde bağlama yapılmaz. Kumaş arkasındaki bu iplik uzunlukları apre işlemleri sırasında kesilirler. Böylece motifler ışık geçiren bir zemin üzerinde mat alanlar olarak görülürler. Bu kumaşlar tül perdelik, eteklik ve bluzluk olarak üretilirler. Aşağıdaki şekil - a1 da muslin kumaş yapısının desen olarak kareli kağıt üzerindeki, şekil - b1 de ise resim olarak kumaş yüzeyindeki görünümü verilmektedir.

KAPUT BEZİ:
Bezayağı örgülü giysilik kumaşlardan biridir. 'Amerikan Bezi' olarak da isimlendirilir. Bezayağı örgülü karde iplikten dokunan ve kasar- beyazlatma- işlemi uygulanmayan bir kumaştır.
Seyrek dokulu, orta ve ağır gramajlı olan kaput bezi; cep astarlık, telalık ve yorgan kaplamalık olarak kullanılır.
Genellikle 12/1- 16/1 Nm iplikten cm'de 15-20 sıklıkta kullanılır.
Örnek:
Çözgü 14/1 Nm, cm'de 20; Atkı 14/1Nm cm'de 15 sıklıkta, ham gramaj : 165 gr/m2




YÜNLÜ KUMAŞLAR



ÇUHA KUMAŞI:

Bezayağı örgüden , merinos yününden yapılmış ştraygarn ipliklerden dokunurlar. Ağır bir dinklemeyle enden yaklaşık %33 , boydan %25 civarında çektirilerek keçeleştirilir ve bu şekilde üzerlerinde bir hav tabakası oluşturulur. Oldukça yumuşak bir kumaştır.
Genellikle 12/1 Nm ştraygarn iplikten cm de 12-13 çözgü , 15-16 atkı sıklığında dokunur. Yukarıdaki apre işlemlerinden sonra istenen renklerde boyanarak çeşitli yerlerde kullanılır.
Çuhanın en çok kullanıldığı yer bilardo masalarıdır, yeşil renkte boyanan çuha kumaşı bilardo masalarını kaplamakta kullanılır. Bilardo masalarıyla beraber rulet gibi çeşitli şans oyunları masalarının kaplanmasında da çuha kullanılır.
Çuha ayrıca geleneksel Türk giysilerinde oldukça sık kullanılan bir kumaş türüdür. Yöresel olarak el tezgahlarında dokunan ve keçeleştirilen çuha kumaşlardan şalvar, yelek, pantolon gibi çeşitli giysiler yapılmaktaydı ancak günümüzde bu el tezgahlarının sayısı oldukça azaldığından bu kumaş yerini modern tekniklerle üretilen kumaşlara bırakmıştır.
Çuha kumaşları statik elektriklenme etkisi nedeniyle elektrostatik makinelerin yapımında da yer alır.




KEÇELER:
a) Dokusuz (Non-woven) Keçeler,eski bir yöntem olarak, yünün bir katman olarak hazırlanmasından sonra nem ve basınç etkisiyle keçeleştirilmesiyle elde edilir. Yün katmanı bir hasır üzerinde hazırlanıp üzerine su serpildikten sonra ayakla veya makineyle tepilerek keçeleşmesi sağlanır. Daha sonra keçeleştirme işlemi sıcak su serpilerek tekrarlanır ve tamamlanmış olur.
Bugün kullanılan başka bir yöntem ise iğnelenmedir. Bu yöntemde, hazırlanan lif katmanının içine, yüzeyine dik doğrultuda çok sayıda çentikli iğnenin batıp çıkması sırasında lifler, çentiklerin etkisiyle hareket ederek birbiriyle bağlar oluşturur. Sentetik ve yün liflerine uygulanabilir. Yün lifleri, pulcuk tabakası nedeniyle, tek yönde hareket sonucu birbirleriyle bağlar oluşturup keçeleşirler. Ancak statik elektriklenme nedeniyle yünün keçeleştirilmesi sentetik liflere oranla zordur.
b) Dokunmuş keçeler
İki yada daha çok katlı ştraygarn yün ipliğinden dokunan bu kumaşlara ağır bir yıkama ve dinkleme işlemi uygulanarak tam bir keçeleşme sağlanır. Bu yapılırken kumaş enden ve boydan % 50 oranında çektirilir. Böylece tüylü ve düzgün bir kumaş yüzeyi oluşurken, kumaşın iplik yapısı kumaş içinde kaybolur. Özellikle kağıt üretiminde taşıyıcı bant olarak kullanılan bu keçelerin suyu çekme çekmezlik özellikleri, gerilimlere dayanıklılıkları vardır. Örgü olarak genellikle 2/2 dimi uygulanır. Dokuma keçeler çeşitli endüstriyel amaçlara kullanılır.

FİLEFİL:

Yünlü kumaşlar olup, dimi ile dokunanlar grubundandır. (D 2/2 örgüsündedir) Giysilik kumaş olarak kullanılırlar. Bazen diyagonal yollu olabileceği gibi düz yolluda olabilirler. Renklendirme uygulanarak 1 A 1 K renk düzeninde basamak efekti elde edilmiş bir kumaş türüdür. (Çözgü ipliği 1 açık 1 koyu dizilmiş olabilir) Bu kumaşların iplikleri çok düzgün yerleştirilmiş olmalıdır. Aksi halde düzeltilmesi mümkün olmayan hatalar meydana gelir. Bu kumaşlar en iyi kalite yünlerden dokunmaktadır ve kullanılan iplikler iki katlıdır. Düzgün ve havasız bir yüzeye sahip olan apre işlemi uygulanmıştır. Genellikle 30/2,40/2,48/2,52/2 Nm iplikler kullanılır.
Örnek Nm Çözgü : 40/2 kamgarn iplik. Sıklık : 27,5 ad/cm, atkı ipliği Nm : 40/2, sıklık : 23 ad/cm. Ağırlık : 270 gr (metrekare)


JORJET ( GEORGETTE ):
Çeşitleri:
-İpek Jorjet
-Krep Jorjet
-Pamuklu Jorjet
%100 Rayon Kumaş Eni: 140 cm, Gramajı: 100 gr/cm2
Sıklık:Ç8zgü 34 tel/cm,Atkı 22 tel/cm
İpek Jorjet:
Atkı ve çözgüsü yüksek S ve Z bükümlü ipliklerden, 2S 2Z düzeninde, bezayağı örgüsü ile dokunan ipekli bir kumaştır. Kumaş yıkandıktan sonra top boyama yapılır. Diri tutumlu ve yüzeyi pürüzlü bir kumaştır.
İnce ve hafif bir kumaş olmasına karşın dayanıklıdır. Jorjet kumaşlarla yumuşak, vücuda oturan, sıkı tutumlu ve iyi dokumlu giysiler elde edilebilir. Soğuk havalar dışındaki tüm ara sezonlarda, günlük giysilerde ve yaz giysilerinde kullanılır.
Kumaşın kalitesi ipliklerin içerisinde kullanılan lif çeşitliliğine ve kumaşı oluşturan liflerin bir inch'teki sayısına göre değişiklik gösterir. Genellikle daha ucuz olan jorjetlerde bir inch'te daha az sayıda iplik vardır veya içerisine pamuk karıştırılmıştır.
Kumaş yüzeyi, atkı ve çözgü ipliklerine sol veya sağ büküm verilmesiyle farklı şekilde görülebilir. Herkesin giyebileceği uygunlukta., renk çeşitliliğinde, yumuşak veya sert olarak üretilebilirler. Yıkama sonrasında büyük oranda solabilen jorjetler, günümüzde marketlerde dahi satılan toz boyalan ile kolaylıkla tekrar boyanabilirler. Çekmeyi önlemek için nemliyken ütülenmelidirler. Çünkü çok incedirler.
İş kıyafetlerinde yüksek kalitede ve basit yağıda dokunmadıkça pek kullanılmazlar. Bunun dışında ; bluzlarda, elbiselerde, eşarplarda, atkı ve şallarda, şapkalarda, abajurlarda, iç çamaşırlarında, süsleme olarak çantalarda ve iğne oyalarında kullanım alam bulurlar.
Krep Jorjet:
Genellikle çözgü ve atkı iki kat, yüksek Z bükümlü iplikle ve bezayağı île dokunan; diğer çeşitleri ise, krep örgüsü ile elde edilen bir kumaştır. Mantoluk kumaş olarak yapılması istenen materyalde strayhgarn alt atkı ile kuvvetlendirilmiştir. Çift atkı, tek çözgü krep kumaşların kullanım sahaları oldukça geniştir. Elbiselik, tayyörlük ve mantoluk çeşitlerine göre çözgü sıklıkları ve hammadde çeşitleri farklılık gösterir.
Poröz, ipekli krep bezayağı örgülü, çözgü ve atkıda bükümlü krep iplikle dokunan düz renk veya baskılı çok kere sentetik elyaftan yapılı elbiselik kumaşlardır.
Pamuklu Jorjet:
İpekli jorjet taklididir. Fiyatları ipekli jorjete göre daha düşüktür. Bezayağı örgü ile çözgü ve atkıda çok yüksek bükümlü ipliklerin kullanılmasıyla dokunmuş ince pamuklu kumaşlardır.
İpek ve pamuk karışımı jorjet giysiler %1ÖÖ ipekler kadar olmamasına rağmen oldukça yumuşak ve güzel görünümlüdürler.



ALPAKA:
Alpaka diye bilinen kumaş türü bezayağı örgülü yünlü kamganı kumaşlar sınıfındandır. Atta ipliğinde alpaka ve tiftik gibi parlak liflerden yapılmış kamganı iplik kullanılan kumaşlara verilen addır. Atkısı tek katlıdır. Çözgüde genellikle çift katlı kamgam yün ipliği kullanılır. Apre işleminde kumaşa parlaklık veren, mukavemet kazandırıcı bir özel muamele yapılır.
Örnek:Mohair kumaş:
Örgü.B 1/1 dir.
Atta Nm: 26/1 kamganı tiftik ipliği, sıklık: 19 ad/cm.
Çözgü Nm: 52/2 kamgam iplik, sıklık: 24 ad/cm
Pahalı ,sağlam, parlak ve kaygan bir kumaştır. Toza, suya dayanımı yüksektir ve kolayca buruşmaz. Erkek yazlık elbiselerinde, erkek paltolarında astar olarak, yaşlı bayan giysilerinde manto ve giysilik yapımında kullanılır. Daha ağırca olan kaliteleri kaim perdelik veya döşemelik olarak kullanılır.
Memleketimizde, alpaka diye anılan bazı kumaş türlerinin lif tiftiklerinden yapıldığı, bunların şekil ve görünüş benzerliğinden başka gerçek alpaka kumaşları ile ilişkilerinin bulunmadığını, ayrıca belirtmek gerekir. Bu hayvanların lifleri tekstil endüstrisinde kullanılır, ince parlak, sağlam ve yumuşaktır. Değeri yüksek, kadın ve erkek kumaşlarının yapımına elverişlidirler. Fakat üretim miktarları fazla olmadığından fiyatları oldukça pahalıdır.
Aşağıda alpaka kumaşlardan bazı örnekler bulunmaktadır:

ŞAYAK KUMAŞI:
2x2 Dimi örgüde dokunan , atkısı kalın numara strayhgarn, çözgüsü genellikle pamuk olan ucuz bir kumaş tipidir. Çözgüde iki katlı, atkıda tek katlı iplik kullanılır. Kumaş beyaz olarak dokunur. Pamuk ipliğini kapatacak ölçüde dinklendikten sonra, top boyama yöntemiyle siyah, koyu kahverengi, lacivert gibi renklere boyanır. Daha kalın ve daha kaliteli tiplerinde hem atkıda hem çözgüde strayhgarn yün ipliği kullanılır. Kumaş özellikleri aşağıda verilmiştir.
Çözgü: Ne 12/2 Pamuk ipliği, sıklık 12 adet/cm. Atkı: Nm 3,5 Strayhgarn iplik, sıklık 10 adet/cm. Eni: 145 cm. Ağırlık: 470 gr/mt2
Sayfa: 1 ... 130 131 132 133 134 [135] 136 137 138 139 140 ... 546

- Sponsor Reklamları.
car hire dalaman | iki kişilik oyun oyna | escort bayan | izmir escort | ankara escort | avrupa yakası escort | escort bayan | anadolu yakası escort | bayan escort | escort | escort bayan | escort bayan | beylikdüzü escort | kadıköy escort

Theme: WeBCaNaVaRi 2011 Copyright © 2011 Simple Machines SiteMap | Arşiv | Wap | İmode | Konular