Horlama Ve Uyku Apnesi

Uyku apnesi ve horlamanın yağ dokusuna bağlı olduğunu söyleyen doktor Hakan Özgür Yüksel: Erkeklerde boyun kalınlığının 43 santimden büyük olması önemli bir risk faktörüdür. Kadınlarda da yaş ilerledikçe oranlar onların aleyhine artmaktadır.
Medical Park Antalya Hastane Kompleksi Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Hakan Özgür Yüksel; horlama ve uyku apnesiyle ilgili soruları yanıtladı.
Horlama ve uyku apnesi nasıl ayırt edilir?
Horlama; üst hava yollarında daralmaya bağlı olarak oluşan vibrasyonun meydana getirdiği ses olarak tanımlanabilir. Sosyal bir sorun olarak algılanır ve çoğunlukla uykuda solunum bozukluklarının genel bir adı şeklinde hekime anlatılır. Oysa genellikle gözardı edilen ve sağlık boyutu olan apne; uykuda nefesin en az 10 saniye ve üzerinde durmasıdır. Solunum çabası sürerken ağız ve burundan hava akımının olmaması obstrüktif (tıkayıcı) apne olarak tanımlanır. Horlama toplumda sık rastlanan bir bulgudur. Fakat apneden en önemli farkı; horlama bazen ve pozisyona bağlı olarak oluşabileceği halde apne hemen her gece olmaktadır.

İLAÇLAR DA RİSKİ ARTIRIR
Apnenin türleri var mı?
'Hipopne' olarak adlandırılan solunum şeklinde 10 saniye üzerinde nefes derinliğinin yüzde 50 oranında azalması ve kandaki oksijen düzeyinin yüzde 4'ten fazla düşmesi izlenir. Uyku süresince apne ve hipopnelerin uyku süresine bölünmesiyle elde edilen sonuç Apne-hipopne (AHI) endeksi olarak adlandırılır. Endeksin beşin üzerinde olması tanı için yeterlidir. 30'un üzerinde olması ağır apne olarak tanımlanır.

Uyku apnesine etki eden faktörler neler?
Görülme riski ileri yaşlara doğru artar. En yüksek oranda 40-65 yaş grubunda izlenir. Yaşlanma ile kilo alımı üst solunum kaslarının formunu kaybetmesiyle artan diğer hastalıklar ve kullanılan ilaçlar da riski artırır. Erkeklerde ise kadınlardan üç kat sık görülür.

Neden erkekler daha fazla horluyor?
Uyku apnesinin ve horlamanın erkeklerde sık görülme nedeni androjenik (erkeksel) yağ doku dağılımının boyunda yoğunlaşmasıdır. Erkeklerde boyun kalınlığının 43 santimden büyük olması önemli bir risk faktörüdür. Kadınlarda da yaşla birlikte görülme riskinin oranı artar.

Hastalıkta ilk adım doğru teşhisi koymak

* Tanı nasıl konur?
En etkili tanı koyma yöntemi 'Polisomnografik Uyku Tetkiki'dir. Endoskopik muayene radyolojik yöntemler gibi tanısal tetkikler olsa dahi en önemli ve ayrıntılı tetkik 'polisomnografi' dediğimiz uyku laboratuvarında uygulanan gece uyku kayıtlarıdır. Polisomnografi; horlama uyku apnesi uykuda periyodik bacak hareketleri gibi uyku bozuklularının tanısında kullanılan ve gece uykusu boyunca hastanın beyin dalgalarının göz hareketlerinin ve solunumunun ölçülmesi ile yapılan incelemedir.

* Uyku tetkiki nasıl yapılıyor?
Polisomnografik inceleme yapılacak hasta hekimin önerdiği saatte uyku kliniğine gelir. Hasta kendisine bağlanan elektrotlar aracılığıyla izlemeye alınır. Sonuçlar ertesi gün rapor halinde hastaya verilir.

Ağır apnelerde dil askısı rahatlatır

Yenilik:
Her alanda olduğu gibi horlama ve apne konusunda da birkaç yıldır önemli gelişmeler oldu. Mesela; tıkanmış solunum yollarını genişletici cerrahi girişimler oldukça başarılı sonuçlar verdi. Lingual süspansiyon (dil askısı) hyoid ve troid süspansiyon ülkemizde uygulanan yeni cerrahi yöntemlerindendir.

Dil askısı:
Bu yöntemde; çene altından giriliyor ve dil öne doğru çekilerek bir askı dikişiyle çene ucuna bağlanıyor. Böylece gece dil geriye kaçmıyor ve tıkanıklık tedavi ediliyor.

Hyoid ve troid süspansiyon:
Bu yöntemde dili ve solunum yolunu ayakta tutan yapılar yükseltiliyor. Bu girişimler ayrı ayrı yapılabileceği gibi tıkanıklığın derecesine bağlı olarak kombine şekilde de uygulanabiliyor. İyileşme bir hafta sürüyor. Hastalar operasyondan iki gün sonra taburcu ediliyor kontroller ayakta yapılıyor.

Kadınların favorisi maske yöntemi

Ağır apnelerde CPAP (sürekli pozitif basınçlı hava) cihazları bu konuda uygulanacak en efektif yöntemdir. Fakat kullanma sorunları nedeniyle hastaya ilk önerilecek yöntem olmasına karşın hastanın yaşı yaşadığı iklim kişinin karakteri gibi birçok neden tercihde etken olmaktadır. CPAP'ın bu konuda altın standart olduğu mutlaka belirtilmelidir ve hatta resimler eşliğinde neye benzediği nasıl kullanılacağı anlatılmalıdır. Öte yandan erkek hastaların CPAP'a yaklaşımı daha çekimserken kadın hastalarda daha ılımlı bir yaklaşım gözlenmektedir.

Tedavinin çözümü küçük dili kestirmek değildir!

Tedavide nasıl bir yol izleniyor?
Öncelikle; hastanın şikayetinin basit horlama mı yoksa uykuda nefesin durmasıyla oluşan bir apne mi olduğuna karar verilmelidir. Yapılacak endoskopik muayenede daralmaların hangi bölgelerde yoğunlaştığı ve ne kadar etkili olduğu izlenmelidir. Boyun ve çene yapısı gibi solunum yolunda darlık yaratacak faktörler bütün bulgularla birleştirilerek hastaya bir tedavi planı yapılmalıdır.

ÖNCE ARAŞTIRIN!
Cerrahi müdahale ilk alternatif mi?
Son dönemlerde medyanın pozitif etkisiyle apne hastalığı daha geniş kitleler tarafından bilinse de hastaların büyük kısmı apne riskinin maalesef farkında değil! 'Ben horluyorum. Eşimle odalarımızı ayırdık' diyerek başvuran kişiye 'Burnunuzda eğrilik var küçük diliniz uzamış kesersek geçer' şeklindeki yaklaşımlardan kaçınmak gerekir.

Cerrahi müdahale ne zaman gündeme gelmeli?
'Polisomnografik Uyku Tetkiki' yapılmadan horlama ve apneye karşı herhangi bir tedavi uygulamak çok yanlıştır. Bu arada küçük dile yapılacak cerrahi girişimler ne horlama ne de apne için yarar sağlamaktadır.

Her 10 kilo riski iki kat artırıyor!

Obezite ve uyku arasında nasıl bir ilişki var?
Obezite en önemli risk faktörleri arasındadır beden kilo endeksinin (BDİ) 28'in üzerinde olması uyku apne riskini obez olmayanlara göre 10-12 kat artırmaktadır. Genel olarak her 10 kilo artışında risk iki kat artmaktadır. Uyku apnesi ve obezite arasında iki yönlü bir ilişki vardır; obezite uyku apnesini artırırken oluşan aaaabolitler de obeziteyi tetikler.

Bazı hastalıklar da apneye neden oluyor mu?
Hipertansiyon koroner kalp hastalığı akciğer hastalıkları hipotroidi ve diyabet gibi çoklu sistemleri tutan hastalıklar uyku apne riskini artırmaktadır. Bunların bir kısmı risk faktörü iken bir kısmı da bizzat uyku apne hastalığı tarafından tetiklenmektedir. Burunda tıkanıklık geniz eti bademciklerin ve dilin büyük olması gibi anatomik farklılıklar da tıkanıklığa neden olmaktadır.

Pijama cebine tenis topu

Tetkikler sonrası basit horlama sonucuna ulaşılmışsa pozisyonla ilgisi araştırılmalıdır. Sırtüstü pozisyonda horlama ve apnenin şiddetlendiği bilinen bir gerçektir. Pozisyona bağlıysa (ki genellikle sırtüstüdür) pijamasının sırtına bir cep yaparak tenis topu yerleştirmek çok etkilidir. Basit horlamalarda radyofrekans yöntemi de uygulanır. Bu; elektrik enerjisinin radyo dalgaları benzeri bir şekle dönüştürülerek dokuların direncini artırma prensibi ile çalışır.Horlama Ve Uyku Apnesi