Mayıs Tıp Merkezi'nden Uzm. Doktor Selin Birgül Günenç baharın ilk günlerinde başlayan enerji azlığıyorgunlukkonsantrasyon bozukluğumutsuzluk sıkıntıuyku bozuklukları ve iştah değişiklikleri gibi belirtilerle seyrettiğini belirterek konuyla ilgili şu açıklamaları yaptı: Antik çağlardan beri insanların her bahar ruh hallerinde değişimler olduğu bilinmektedir. Bu değişimlere ayak uydurmak ve hazırlanmak için her toplumda değişik ritüeller vardır.(Hıdırellez bahar şenliği ve bahar temizliği gibi)
Peki neden bazılarımız için ilkbahar depresyon nedeni olabiliyor? Mevsimsel depresyonun en önemli nedeni biyolojik faktörlerdir.Genetik yatkınlığı bulunan bireylerde daha sık görünür.Her mevsim dönümünde vücudumuzun yeni bir biyo-psiko-sosyal ritme alışması gerekiyor.Bazılarımızda bu biyoljik saat yeni duruma ayak uyduramaz ve beyin kimyası olumsuz etkilenir.Baharın gelmesiyle birlikte beyindeki serotonin ver melatonin hormonundaki değişimler depresyona yol açabilmektedir.Kişinin psikolojik yaşam öyküsü içinde bulunduğu olumsuz yaşam koşulları baharla birlikte beklentilerin artması ve kışın yapamadıklarını yapma kaygısı da depresyonun oluşumunda etkilidir.Bazı insanlarda yeni bir duruma adapte olmak kaygı uyandırabilir.Ayrıca kansızlıkvitamin eksikleritroid bozuklukları gibi organik nedenlerde bahar yorgunluğu ve depresyona yol açabilir.
Peki Bahar Depresyonundan nasıl korunabiliriz?
1-Uyku:Vücudun biyo ritmini dengede tutmanın en önemli yolu düzenli ve kaliteli uyku uyumaktır.Erken yatıp erken kalkmakher gün aynı saatte uyumak yorgunluk ve stresi azaltır.
2-Alışkanlıklar: Aşırı kafeinsigaraalkolden uzak durmak gerekir.Özellikle su tüketimi artırılmalıdır.
3-Düzenli egzersiz ve spor: Düzenli egzersiz beyine mutluluk hormonu salgılatırenerji verirkas iskelet ve sinir sistemini güçlendirir.Özellikle büyük şehirlerde yaşayanlar vasıtalara bağımlı yaşamakta hemen hemen hiç yürümemektedir.Bunun yerine kısa mesafelere yürüyerek gitmekarabayı özellikle uzağa park etmektoplu taşıma kullanıyorsak iki üç durak önce inmek yararlı olacaktır.Yine asansör yerine merdivenleri yürüyerek çıkmakoturarak çalışıyorsak 1 saatte bir kalkıp dolaşmak gibi pratik çözümler üretilebilir.
4-Güneş ışığında yararlanmak: Fırsat buldukça güneşli günlerde açık havada yürüyüş yapmak mevsimsel depresyondan çıkmak için önemlidir. Mümkünse oksijenin yoğun olduğu deniz kenarı ve yeşil alanlar tercih edilmelidir. Bütün gün kapalı güneş almayan mekanlarda çalışanlar öğle tatillerinde molalarda dışarı çıkarak güneşten yararlanmalıdır.
5-Beslenme: Vitamin ve mineral açısından dengeli beslenmek enerji ihtiyacını destekleyecektir. Mevsimsel sebze ve meyveler vücudumuzun ihtiyacı olan değişimlere ayak uydurmamıza yardımcı olur. B ve C vitaminleri folik asit magnezyum demir potasyum ve çinkodan zengin gıdalar(ıspanak mısır muz kayısı çilekkepekli un kepekli pirinçyulaf balık yumurta süt ve süt ürünleri üzüm badem fındık ) bol tüketilmelidir. Ginseng ve gingko biloba çayları da yorgunluğa iyi gelir enerji verir.
Yaz mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte fazla kilolardan kurtulmak için yapılan sağlıksız düşük kalorili diyetler ve zayıflama ilaçları da depresyona yol açmaktadır. Bunun yerine egzersiz ve dengeli beslenme yoluyla zayıflama tercih edilmelidir.
6- Kendini mutlu etmek: Pozitif düşünmek hayattan zevk almak baharın getirdiği güzelliklerden yararlanmak doğayla bütünleşmek geleceğe olumlu bakmak baharın kendimizi yenilemek canlandırmak için fırsat olduğunu düşünmek bize kendimizi mutlu hissettirir. En azından balkonumuzda bahçemizde evimizde ya da işyerimizde birkaç bitki çiçek besleyerek doğadaki uyanışa eşlik edebiliriz.
7- Arkadaşlar: Mutsuz bezgin her şeyden yakınan memnuniyetsiz insanlardan uzak durmalı bunun yerine sevgi dolu enerjik gülebilen ve güldüren kişilerle birlikte olmalıyız.
8- Depresyon geçmişi: Eğer kişinin bahar aylarında tekrarlanan mevsimsel özellikli depresyon öyküsü varsa bu dönemde mutlaka bir uzmana danışmalı gerekli tedaviyi görmelidir.
Tüm bu önlemlere rağmen depresyon belirtileri ortaya çıkar ve şiddetlenirse profesyonel yardım almak gerekir. Diğer depresyonlarda olduğu gibi mevsimsel depresyon da tedaviye iyi yanıt verir. İlaç tedavisi kısa süreli psikoterapiler bilişsel-davranışçı terapi ışık tedavisi uyku ve iştah bozukluklarında melatonin kullanımı gibi tedavi seçenekleri mevcuttur.
PSİKİYATRİST
UZ.DR.SELİN BİRGÜL GÜNENÇ
ÖZEL 29 MAYIS TIP MERKEZİBahar deprasyonu