Hayatımız gittikçe hızlanıyor. Vakit darlığı, koşuşturmaca derken yaşamımızdaki bütün bu değişme -maalesef- yeme alışkanlıklarımıza da yansıyor. Son 10-15 yılın bu konudaki herhalde en önemli değişikliklerinden biri hayatımıza giren „fast food (ayaküstü yemek)“ hadisesi. Hamburger ve türevleri olsun, döner olsun, ayaküstü yemek yemek üç aşağı beş yukarı herkesin arada sırada da olsa yaptığı bir şey.

Genel olarak sürekli söylenen bir şey var: „Ayaküstü yemek sağlıksız“. Bu yazımızın konusu da bu söz. Ayaküstü yemek sağlıksız mı? Sağlıksızsa ne kadar ve ne açıdan sağlıksız? Sağlıklı ayaküstü yemek var mı gibi sorulara cevap arayacağız.




Öncelikle beslenme konusunda temel bir kurala değinelim: Daha fazla taze meyve ve sebze, kompleks karbonhidratlar, tahıllı ekmekler, daha az sağlıksız yağ ve sekerden, beyaz undan ve alkolden kaçınma. Üç aşağı beş yukarı temel çıkış noktası bu. Zaten aslında temelde bu kadar basit bir formüle dayanması sağlıklı beslenmeyi nispeten sıkıcı yapan etkenlerden biri. Öte yandan sporla ilgilenenler olarak bildiğimiz bir gerçek de ne kadar iyi ve doğru beslenirsek o kadar başarılı olacağımız.

Halbuki arada bir hamburger, Whopper vs. yemenin kesinlikle bir sakıncası yok. Önemli olan defalarca belirttiğimiz gibi toplam dengeyi korumak. Yani öğle yemeğinde bir “Whopper mönü” yedikten sonra akşam kebapçıya gitmek yerine biraz meyve yemek günlük beslenmenin dengeli olmasını sağladığı gibi sağlıksız addedilen Whopper’in da götürüsünü ortadan kaldırıyor. Elbette ki her öğlen ayaküstü yememek kaydıyla. Whopper mönünün yanında içilebilecek bir portakal suyu bile teraziyi doğrultmada çok faydalı. Aynı şey kızarmış patates için de geçerli. Bir hamburger enerji açısından ara öğün sayılabiliyor, günlük enerji ihtiyacının yaklaşık onda birine tekabül ediyor. Ama bunun yanında bir de kızarmış patates olunca günlük yağ ve enerji ihtiyacının çok üstüne çıkılmış oluyor, ki bu durumda bile akşam yemeğinden feragat ederek günlük dengeyi korumak mümkün. Belki reklam olacak ama Avrupa’da Burger King bu nedenle mönü alırken kızarmış patates yerine salata seçeneğini sunuyor.

Ayaküstü yemenin en büyük götürüsü mide ile beynimiz arasındaki ilişkiden kaynaklanıyor. Mide beyne yaklaşık 20 dakika sonra “doydum” mesajını gönderiyor. Halbuki ayaküstü yeme esnasında 20 dakikalık bir sürede normalde doyacağımızdan çok daha fazlasını yiyoruz.



Kesin olan bir şey var. Ayaküstü yemek yeme, alışkanlık haline geldiği zaman zararlı olmaya başlıyor. Yemek ve beslenme kültürü kayboluyor. Öte yandan bilinçli bir beslenme kapsamında ayaküstü yemek yeme kesinlikle sağlıksız beslenme demek değil. Genel beslenme dengesi korunduğunda arada sırada ayaküstü yemek hiçbir sorun teşkil etmiyor. Buna bir de güzel bir bilgi ekleyerek bitirelim: 2002 yılında Alman Men’s Health dergisi en sağlıklı ayaküstü yemek olarak döneri seçti. Bunda Almanya ve Avusturya’da dönerin içine konulan sarımsaklı yoğurdun enerji dengesini iyiye itmesinin etkisi olduğu kesin, ama ne yanından bakarsanız bakın "ayaküstü yemek" sağlıksız yemek demek değil. Önemli olan bilinçli bir beslenme kapsamında ayaküstü yemenin de ölçüsünü bilmek, toplam dengeyi sabit tutmayı başarabilmek.

Hem, Istanbullular bilirler, gecenin ilerleyen saatlerinde Taksim’de Kızılkayalar’dan hamburger yemenin tadı da ayrı.

aliskanlik ederse zararli oluyormus bence en güzeli oturarak yemek rahat rahat teşekkürler